Artikel 36d Sv: Wie de gerechtelijke mededeling uitreikt

Als een stuk moet worden betekend door uitreiking, is de vraag wie dat dan feitelijk doet. Dit artikel wijst die uitvoerders aan: normaal gesproken een postvervoerbedrijf of een daarvoor aangewezen bezorgdienst, in digitale gevallen een speciaal aangewezen elektronische voorziening, en waar dat wenselijk is een politieambtenaar.

De gewone weg: post of aangewezen dienst

In de meeste zaken gaat de uitreiking via een postvervoerbedrijf zoals de Postwet 2009 dat omschrijft, of via een andere vervoersdienst of instelling die daarvoor bij of op grond van een algemene maatregel van bestuur is aangewezen. De bezorger biedt het stuk aan op het adres dat in de mededeling staat, en legt vast wat er is gebeurd. Artikel 36e Sv bepaalt aan wie en waar mag worden uitgereikt; artikel 36h Sv schrijft voor wat er in de akte komt te staan.

De digitale weg

Gebeurt de betekening elektronisch, dan mag dat niet via een willekeurig kanaal. De wet eist een elektronische voorziening die daarvoor speciaal is aangewezen, zodat vaststaat dat het stuk in de juiste digitale postbus terechtkomt en dat kan worden vastgelegd wanneer de geadresseerde het heeft opgehaald. Artikel 36f Sv werkt dat verder uit en artikel 36i Sv regelt wat over die overdracht wordt vastgelegd.

Uitreiking door de politie

Het openbaar ministerie kan besluiten de uitreiking op te dragen aan een politieambtenaar die is aangesteld voor de uitvoering van de politietaak. Ook een andere ambtenaar of functionaris kan dat doen, maar alleen als hij daarvoor bij ministeriële regeling is aangewezen. Deze route staat open wanneer het openbaar ministerie dat wenselijk vindt, bijvoorbeeld omdat eerdere aanbieding via de post niet is gelukt of omdat het van belang is dat het stuk aantoonbaar in persoon wordt overhandigd.

Een voorbeeld. Een dagvaarding wordt op het geregistreerde adres aangeboden, maar er wordt niemand aangetroffen. Het parket kan dan besluiten de uitreiking alsnog door de politie te laten doen, zodat het stuk persoonlijk kan worden overhandigd. Dat verandert niets aan de inhoud van de dagvaarding; het gaat uitsluitend om de manier waarop zij wordt bezorgd.

Wat dit niet is

Een politieambtenaar die een dagvaarding komt brengen, komt daarvoor en niet om aan te houden of te verhoren. Wil hij daarnaast iets anders, dan heeft hij daarvoor een eigen bevoegdheid nodig. De uitreiking zelf geeft geen recht om een woning binnen te gaan of vragen te stellen over de zaak.

In de praktijk

Voor de ontvanger maakt het weinig verschil wie het stuk brengt: de rechtsgevolgen zijn dezelfde. Wel is de vastlegging van de uitreiking het aanknopingspunt voor latere discussie. Is het stuk aan iemand anders op het adres gegeven, of helemaal niet aangeboden, dan is dat terug te vinden in de akte. Op de zitting kan die akte worden nagelopen, en artikel 36n Sv geeft de rechter de mogelijkheid een gebrekkige betekening ongeldig te verklaren of de zaak aan te houden.