Artikel 36c Sv: Wanneer een mededeling betekend moet worden

Niet elke mededeling in een strafzaak hoeft te worden betekend. Dit artikel maakt de hoofdregel duidelijk: betekening is alleen verplicht in de gevallen die de wet zelf aanwijst, en in alle andere gevallen volstaat toezending, tenzij de wet voorschrijft dat de mededeling mondeling wordt gedaan.

Betekening alleen waar de wet dat eist

Betekening is een bewerkelijke en dus dure vorm van kennisgeven. Daarom is zij het uitgangspunt niet, maar de uitzondering. Wie wil weten of een bepaald stuk moest worden betekend, moet dus kijken naar de bepaling waarop dat stuk berust: staat daar dat het wordt betekend, dan gelden de strengere regels van de artikelen 36d tot en met 36h Sv.

Dagvaardingen en aanzeggingen worden altijd betekend

Op die hoofdregel staat een belangrijke uitzondering. Dagvaardingen en aanzeggingen die aan het openbaar ministerie zijn opgedragen, worden altijd betekend. Hetzelfde geldt voor de stukken die de procureur-generaal bij de Hoge Raad moet laten uitgaan, bijvoorbeeld in cassatiezaken. Ook hier kan de wet elders iets anders bepalen, maar zonder zo'n bijzondere regel is betekening verplicht.

Dat is logisch: juist deze stukken bepalen of iemand weet dat en wanneer hij voor de rechter moet verschijnen, of dat een uitspraak is gedaan waartegen hij nog iets kan ondernemen. De wetgever wil dat daarover geen misverstand kan bestaan.

Wat er gebeurt in alle andere gevallen

Buiten de aangewezen gevallen wordt een mededeling gewoon toegezonden. Dat kan per post of, in de gevallen waarin dat is geregeld, digitaal. Schrijft de wet voor dat iets mondeling wordt meegedeeld, dan gaat die vorm voor; artikel 36b Sv bepaalt dat zo'n mededeling daarna schriftelijk wordt vastgelegd.

Een voorbeeld. Een verdachte krijgt bericht dat zijn zaak op zitting komt: dat is een dagvaarding en die wordt betekend. Krijgt hij daarnaast een brief met praktische informatie over de gang van zaken op de zitting, dan is dat geen stuk waarvoor de wet betekening eist; die brief gaat met gewone post mee.

Waarom dit onderscheid ertoe doet

Aan een gebrek in de betekening kan de rechter gevolgen verbinden: hij kan de betekening ongeldig verklaren, of de behandeling van de zaak aanhouden zodat de verdachte alsnog kan worden bereikt. Bij een stuk dat alleen hoefde te worden toegezonden, ligt dat anders; daar is niet vereist dat aantoonbaar is dat het stuk is aangekomen.

In de praktijk

Voor de verdachte betekent dit artikel dat de belangrijkste post extra waarborgen kent. Wordt een dagvaarding niet op de voorgeschreven wijze uitgereikt, dan kan dat op de zitting worden opgeworpen. Voor gewone informatiebrieven geldt dat niet: die kunnen op het bekende adres worden bezorgd, ook als de betrokkene ze daar feitelijk niet ophaalt. Wie zeker wil weten dat hij belangrijke post ontvangt, houdt daarom zijn adresgegevens actueel en geeft aan het parket door waar hij te bereiken is.