Artikel 29a Sv: Wat er in het proces-verbaal van het verhoor moet staan

Wat er in een verhoor is gezegd, leeft in de zaak verder als proces-verbaal. Dit artikel bepaalt wat daarin moet staan, hoe de verklaring van de verdachte moet worden weergegeven, en dat de verdachte en zijn advocaat opmerkingen mogen maken over die weergave voordat hij ondertekent.

De feitelijke gegevens

Het proces-verbaal vermeldt wanneer het verhoor begon, wanneer het eventueel is onderbroken en hervat, en wanneer het eindigde. Ook de redenen voor een onderbreking horen erin, en de identiteit van iedereen die bij het verhoor aanwezig was of eraan deelnam. Ten slotte wordt aangetekend of er geluids- of beeldopnamen zijn gemaakt. Die gegevens lijken droog, maar ze maken achteraf controleerbaar hoe lang iemand is bevraagd, of hij pauzes kreeg en wie erbij waren.

De verklaring in eigen woorden

De verklaring van de verdachte wordt zoveel mogelijk in zijn eigen woorden opgenomen, en dat geldt in het bijzonder voor een verklaring waarin hij schuld bekent. Verder wordt zij zo volledig mogelijk weergegeven en zoveel mogelijk in de vorm van vraag en antwoord. Dat is niet toevallig: uit de vraag blijkt vaak hoe een antwoord moet worden begrepen, en een samenvatting in ambtelijke taal kan een verklaring een andere kleur geven dan de spreker bedoelde.

Opmerkingen maken en ondertekenen

De verdachte krijgt de gelegenheid opmerkingen te maken over de manier waarop het verhoor in het proces-verbaal is weergegeven, en de advocaat krijgt die gelegenheid ook als hij bij het verhoor aanwezig was. Die opmerkingen gaan onverwijld naar de verhorende ambtenaar. Worden ze niet overgenomen in de tekst, dan worden ze wel in het proces-verbaal vermeld, zodat het verschil van inzicht zichtbaar blijft. Stemt de verdachte in met de weergave van zijn verklaring, dan ondertekent hij die.

Waarom dit voor u belangrijk is

Een rechter leest maanden later dit stuk; hij was niet bij het verhoor. Wat hier staat, is dus in hoge mate wat er in de ogen van de rechtbank is gezegd. Een woordje anders kan het verschil maken tussen een verklaring die past bij het bewijs en een die dat juist niet doet. Dit artikel is daarom geen administratieve bepaling, maar een echte waarborg voor de verdachte.

Een voorbeeld. In het proces-verbaal staat dat de verdachte zei dat hij bij de auto stond, terwijl hij zich herinnert te hebben gezegd dat hij langs de auto liep. Hij maakt daarover een opmerking. Wordt de tekst niet aangepast, dan komt zijn opmerking er wel bij te staan, en kan de rechter later zien dat hij dit punt meteen heeft aangekaart.

In de praktijk

Lees het proces-verbaal rustig door voordat u tekent, en teken niets wat u niet begrijpt of niet herkent. Ziet u een fout of een ontbrekende nuance, zeg dat dan concreet: welk woord, welke zin, hoe het volgens u wel was. Vraag om een kopie of laat uw advocaat het stuk opvragen. Weigeren te tekenen mag; het proces-verbaal blijft dan bestaan, maar uw bezwaar hoort er wel in te staan. Spreekt u de taal niet goed, laat u dan bijstaan door een tolk; artikel 29b Sv regelt dat.