Artikel 28ab Sv: Uitzondering bij lichte overtredingen die met een strafbeschikking eindigen

Niet elk contact met een opsporingsambtenaar is een strafzaak waarin een advocaat aan te pas komt. Dit artikel maakt daarom een uitzondering op het recht op rechtsbijstand van artikel 28 Sv, eerste lid. Die uitzondering geldt alleen in een nauw omschreven situatie: het verhoor ter plaatse van iemand die staande is gehouden voor een aangewezen overtreding waarvoor een strafbeschikking zal volgen.

De voorwaarden op een rij

• Staandehouding. De betrokkene is niet aangehouden en wordt niet meegenomen; hij wordt ter plaatse naar zijn gegevens en naar het voorval gevraagd.
• Verhoor ter plaatse. Het gesprek vindt daar en dan plaats, niet later op een bureau.
• Een aangewezen overtreding. Het moet gaan om een overtreding die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur is aangewezen; niet elke overtreding valt eronder en misdrijven al helemaal niet.

- Een strafbeschikking volgt. De zaak wordt afgedaan met een straf van het openbaar ministerie, zonder tussenkomst van de rechter.

Waarom deze uitzondering bestaat

Het gaat om lichte zaken die ter plekke worden afgedaan, zoals veelvoorkomende overtredingen die met een geldboete eindigen. Zou voor elk van die gesprekken eerst een advocaat moeten worden geregeld, dan zou dat het contact langs de weg vastlopen zonder dat het de betrokkene veel oplevert. De wetgever heeft die afweging gemaakt en de uitzondering bewust beperkt tot situaties met een gering gewicht.

Wat wel blijft gelden

De uitzondering ziet uitsluitend op het recht op bijstand bij dat verhoor ter plaatse. Uw overige rechten blijven bestaan. U hoeft geen vragen over het feit te beantwoorden, en u hoort te weten waarvan u wordt verdacht. Verandert de situatie, bijvoorbeeld doordat u wordt aangehouden of doordat de zaak blijkt te gaan over een misdrijf, dan geldt het gewone regime van artikel 28 Sv weer, met de aanwijzing van een advocaat volgens artikel 28b Sv.

Een voorbeeld. Iemand wordt langs de weg staande gehouden voor een aangewezen overtreding en ter plaatse gehoord; kort daarna volgt een strafbeschikking met een geldboete. Bij dat gesprek kan hij zich niet op het recht op een advocaat beroepen. Wil hij het niet bij die strafbeschikking laten, dan kan hij verzet doen en zijn zaak alsnog aan de rechter voorleggen; vanaf dat moment kan hij zich uiteraard wel laten bijstaan.

In de praktijk

Bent u het oneens met wat u wordt verweten, ga dan ter plaatse niet in discussie in de hoop dat het zo wordt opgelost, maar bewaar uw argumenten voor de procedure die op de strafbeschikking volgt. Lees de strafbeschikking goed: daarin staat binnen welke termijn en op welke manier u verzet kunt doen. Voor die stap kunt u wel een advocaat inschakelen, en bij een verzetprocedure komt uw zaak alsnog voor de rechter.