Artikel 27a Sv: Vaststellen van de identiteit van de verdachte

Voordat een strafzaak verder kan, moet vaststaan wie de verdachte is. Dit artikel regelt hoe dat gebeurt: welke gegevens aan hem worden gevraagd, dat daar een controle van zijn identiteitsbewijs bij hoort en wanneer ook een foto en vingerafdrukken worden genomen. Doel is te voorkomen dat een zaak op de verkeerde persoon komt te staan.

Welke gegevens worden gevraagd

De verdachte wordt gevraagd naar zijn naam en voornamen, zijn geboorteplaats en geboortedatum, het adres waarop hij in de basisregistratie personen staat ingeschreven en het adres waar hij feitelijk verblijft. Die laatste twee kunnen verschillen, en juist dat verschil is van belang: oproepingen en de dagvaarding moeten hem daadwerkelijk bereiken. Wie op een ander adres woont dan waar hij ingeschreven staat, doet er dus verstandig aan dat te melden.

Identiteitsbewijs, foto en vingerafdrukken

Het blijft niet bij vragen. Bij het vaststellen van de identiteit hoort ook onderzoek van een identiteitsbewijs; welke documenten dat zijn, staat in de Wet op de identificatieplicht. In de gevallen die artikel 55c Sv aanwijst gaat het verder: dan worden ook een of meer foto's en vingerafdrukken genomen. Dat zijn dwangmiddelen, die alleen mogen worden gebruikt binnen de grenzen die de wet daaraan stelt.

Verificatie bij een volgend contact

Zijn er van de verdachte al eerder volgens dit wetboek vingerafdrukken genomen en verwerkt, dan verloopt de identiteitsvaststelling daarna langs die weg: er worden opnieuw vingerafdrukken genomen en die worden vergeleken met de eerder opgeslagen afdrukken. Zo wordt gecontroleerd dat de persoon die nu voor de politie of de rechter staat, dezelfde is als die uit het dossier. Zijn er geen eerdere afdrukken, dan blijft het bij onderzoek van een identiteitsbewijs.

Identiteit en zwijgrecht

Twee dingen worden vaak door elkaar gehaald. Het zwijgrecht van artikel 29 Sv geldt in het hele verhoor, dus ook als het over je persoonsgegevens gaat: antwoorden is niet verplicht. Daarnaast bestaat een aparte verplichting om op vordering van een opsporingsambtenaar een identiteitsbewijs te tonen; die volgt uit de Wet op de identificatieplicht en staat los van het verhoor. Meewerken aan het vaststellen van je identiteit is bovendien in je eigen belang: het voorkomt dat je met iemand anders wordt verward.

Een voorbeeld. Iemand wordt aangehouden en geeft een naam op die niet overeenkomt met het document in zijn zak. De politie kan dan niet volstaan met wat hij zegt: zij onderzoekt het identiteitsbewijs en, in de gevallen waarin de wet dat toestaat, worden foto en vingerafdrukken genomen. Blijkt bij een latere aanhouding dat de afdrukken bij een ander dossier horen, dan komt dat langs deze weg aan het licht.

In de praktijk

Neem bij elk contact met politie of justitie een geldig identiteitsbewijs mee, ook naar een verhoor waarvoor je zelf bent opgeroepen. Controleer of je adresgegevens kloppen en geef een verhuizing door, want post over je zaak gaat naar het adres dat bekend is; komt een oproeping niet aan, dan gaat de zaak vaak toch door. Twijfel je of een bepaalde handeling — een foto, een afdruk — in jouw situatie is toegestaan, vraag dan op welke bevoegdheid die berust en leg dat voor aan je advocaat.