Artikel 22 Sv: Openbaarheid van de behandeling in de raadkamer

De raadkamer is de rechterlijke kamer die beslissingen neemt buiten de terechtzitting om: over de voortduring van voorlopige hechtenis, over een klaagschrift, over een verzoek van de verdediging. Dit artikel regelt of publiek bij die behandeling aanwezig mag zijn. Het uitgangspunt is dat de behandeling niet in het openbaar plaatsvindt, tenzij de wet voor die procedure openbaarheid voorschrijft.

Besloten, tenzij de wet anders bepaalt

Dat is precies andersom dan bij de gewone strafzitting, die in beginsel juist openbaar is. De reden is dat raadkamerprocedures vaak spelen terwijl het onderzoek nog loopt en er nog weinig vaststaat. Wat er dan wordt besproken — welke aanwijzingen er tegen iemand zijn, welke onderzoekshandelingen nog volgen — is niet bedoeld voor publicatie en kan zowel het onderzoek als de betrokkene schaden. Voor een aantal raadkamerprocedures heeft de wetgever wél openbare behandeling voorgeschreven; dan geldt de omgekeerde hoofdregel.

Wanneer de deuren toch dicht kunnen

Is openbare behandeling voorgeschreven, dan kan de raadkamer alsnog bevelen dat de behandeling geheel of gedeeltelijk met gesloten deuren plaatsvindt. De wet noemt daarvoor de goede zeden, de openbare orde en de veiligheid van de staat, en verder de belangen van minderjarigen en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte, van andere procesdeelnemers of van anderen die bij de zaak betrokken zijn. Daarnaast kan de raadkamer sluiten wanneer openbaarheid een goede rechtspleging ernstig zou schaden.

Wie daarover beslist

De raadkamer beslist zelf. Zij kan dat uit eigen beweging doen, op vordering van het openbaar ministerie of op verzoek van de verdachte of van een andere procesdeelnemer. De wet stelt daarbij één harde voorwaarde: zij mag zo'n bevel niet geven zonder het openbaar ministerie, de verdachte en de andere procesdeelnemers eerst te hebben gehoord. Dat horen kan zelf ook met gesloten deuren, zodat de reden voor het verzoek niet meteen op straat ligt.

Identiteit en bijzondere toegang

Bestaat er twijfel over wie er voor haar staat, dan mag de raadkamer de identiteit van de verdachte of van een getuige vaststellen op de manier die artikel 27a Sv voorschrijft. En ook bij een besloten behandeling is de deur niet voor iedereen dicht: de voorzitter kan bijzondere toegang verlenen, bijvoorbeeld aan een naaste van de verdachte, aan iemand die voor zijn opleiding meekijkt of aan een onderzoeker.

Een voorbeeld. In een raadkamerprocedure waarvoor de wet een openbare behandeling voorschrijft, wil de officier van justitie toelichten wat een nog lopend onderzoek naar andere betrokkenen heeft opgeleverd. Hij vordert dat dit deel achter gesloten deuren gebeurt. De raadkamer hoort eerst de verdachte en zijn raadsman, beslist dat de zaal voor dat onderdeel wordt ontruimd en behandelt de rest weer in het openbaar.

In de praktijk

Beslotenheid betekent niet dat jij er niet bij mag zijn: als verdachte word je juist opgeroepen, en je advocaat mag mee. Het publiek en de pers blijven buiten. Wil je dat een familielid meekomt naar een niet-openbare behandeling, vraag de voorzitter dan om bijzondere toegang; dat kan ook nog op de dag zelf. Wat de raadkamer uiteindelijk beslist, wordt vastgelegd in een beschikking, en de eisen daaraan staan in artikel 24 Sv.