Artikel 14 Sv: Schorsing van de vervolging bij een civielrechtelijk geschilpunt

Soms kan pas worden beoordeeld of iemand een strafbaar feit heeft gepleegd als eerst een vraag uit het burgerlijk recht is beantwoord. Was de auto die iemand meenam van hemzelf of van zijn ex-partner? Bestond er een geldige overeenkomst waaruit een verplichting voortvloeide? Dit artikel geeft de rechter de mogelijkheid de vervolging dan tijdelijk stil te leggen, zodat de uitspraak van de burgerlijke rechter over dat geschilpunt kan worden afgewacht.

Wanneer dit speelt

Het moet gaan om een geschilpunt van burgerlijk recht waarvan de beoordeling van het ten laste gelegde feit afhangt. Er is dus een echte, betwiste civiele vraag nodig, en het antwoord daarop moet uitmaken voor de strafzaak. Is de civiele vraag niet werkelijk in geschil, of kan de strafrechter haar zelf beantwoorden zonder dat de uitkomst van de strafzaak daarvan afhangt, dan is er geen reden om te schorsen. De strafrechter is namelijk in beginsel bevoegd om civielrechtelijke voorvragen zelf te beoordelen; schorsen is de uitzondering.

Wie beslist en wanneer

De beslissing komt van de rechter, en die kan haar nemen in elke stand van de vervolging: vroeg in de zaak of pas op de zitting. Wie de schorsing kan vragen en welk gerecht beslist, staat in artikel 19 Sv: het kan ambtshalve gebeuren, op vordering van het openbaar ministerie of op verzoek van de verdachte of zijn raadsman, dus zijn advocaat. Voor de verdachte geldt daarbij de beperking van artikel 15 Sv: is de zaak eenmaal gedagvaard, dan kan hij dit verzoek alleen nog doen bij bezwaarschrift of op de terechtzitting.

Voor bepaalde tijd, met verlenging

Een schorsing geldt niet onbeperkt. De rechter bepaalt voor welke tijd hij de vervolging stillegt. Loopt de civiele procedure langer door, dan kan de schorsing telkens opnieuw voor een bepaalde tijd worden verlengd. En zodra er geen reden meer voor is, bijvoorbeeld omdat de burgerlijke rechter heeft beslist of de partijen het geschil hebben geregeld, kan de schorsing op elk moment worden opgeheven. Zo blijft de strafzaak niet langer stilliggen dan nodig.

Een voorbeeld. Iemand wordt vervolgd voor verduistering omdat hij machines uit een loods heeft weggehaald. Hij stelt dat de machines door een leveringsafspraak zijn eigendom waren geworden; de wederpartij bestrijdt dat en heeft daarover al een civiele procedure aangespannen. Of er sprake is van verduistering hangt dan af van de vraag wie eigenaar was. De strafrechter kan de vervolging schorsen tot de burgerlijke rechter daarover heeft beslist.

Wat schorsing niet is

Schorsing is geen vrijspraak en geen sepot. De zaak blijft bestaan en kan na de schorsing gewoon worden voortgezet. Ook loopt het strafproces intussen niet helemaal dood: artikel 17 Sv laat de rechter toe om tijdens een schorsing spoedeisende maatregelen te bevelen en te bepalen dat de schorsing zich niet uitstrekt tot de voorlopige hechtenis.

In de praktijk

Voor de verdachte kan schorsing rust geven, maar zij verlengt ook de tijd dat de zaak boven zijn hoofd hangt. Overleg daarom met uw advocaat of het verstandiger is de strafrechter zelf over de civiele vraag te laten oordelen. Bent u slachtoffer of benadeelde, dan kan schorsing betekenen dat u langer moet wachten; vraag het openbaar ministerie om op de hoogte te worden gehouden. Tegen een beschikking over de schorsing die buiten de zitting wordt gegeven, staat volgens artikel 20 Sv hoger beroep of cassatie open; een beslissing die op de zitting zelf wordt genomen, volgt de gewone regels voor de uitspraak in de zaak.