Artikel 9 Sv: Welke officier van justitie een zaak vervolgt

Dit artikel verdeelt het werk binnen het openbaar ministerie. Het bepaalt welk parket welke strafzaken vervolgt, van de gewone zaak bij de rechtbank tot de zaak die in hoger beroep bij het gerechtshof dient. Voor de verdachte betekent het vooral: wie is de tegenpartij in zijn zaak en wie ondertekent de brieven die hij krijgt.

De parketten op een rij

Het arrondissementsparket — de officier van justitie daar vervolgt de feiten waarvan de rechtbank in dat arrondissement kennisneemt. Dit is de gewone route, waarlangs verreweg de meeste zaken lopen.

Het landelijk parket — vervolgt de feiten die bij algemene maatregel van bestuur zijn aangewezen; het gaat om onderzoeken die het gebied van één arrondissement overstijgen.

Het functioneel parket — eveneens belast met bij algemene maatregel van bestuur aangewezen feiten; dit parket richt zich op fraude, milieu- en andere economische criminaliteit, vaak in onderzoeken van een bijzondere opsporingsdienst zoals de FIOD.

Het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie — vervolgt de feiten die bij algemene maatregel van bestuur aan dit parket zijn toebedeeld en die zich lenen voor een gestandaardiseerde afhandeling.

Het ressortsparket — de advocaat-generaal daar is belast met de vervolging van de feiten waarvan het gerechtshof kennisneemt. In hoger beroep voert dus in beginsel de advocaat-generaal het woord; hij neemt de zaak over zodra hoger beroep is ingesteld.

De rol van de algemene maatregel van bestuur

Voor drie van de vijf parketten laat de wet de precieze taakverdeling over aan een algemene maatregel van bestuur. Dat is een besluit van de regering, geen wet in formele zin, en het kan sneller worden aangepast wanneer de aard van de criminaliteit verandert. De hoofdregel blijft daarbij overeind: wat niet bij zo'n besluit aan een bijzonder parket is toegewezen, hoort bij het arrondissementsparket.

Waarom dit voor je zaak uitmaakt

De keuze van het parket werkt door in de vraag welke rechtbank je zaak behandelt. Vervolgt het landelijk of het functioneel parket, dan wijst artikel 2 Sv vier rechtbanken aan waar de zaak kan dienen: Amsterdam, Oost-Brabant, Overijssel en Rotterdam. Je zaak kan dus bij een rechtbank belanden die niets met je woonplaats of met de plaats van het feit te maken heeft.

Een voorbeeld. Een ondernemer wordt verdacht van fraude die door een bijzondere opsporingsdienst is onderzocht. Zijn zaak wordt dan vaak niet door het plaatselijke arrondissementsparket vervolgd maar door het functioneel parket, en de dagvaarding kan hem oproepen voor een van de vier aangewezen rechtbanken. Gaat hij daarna in hoger beroep, dan staat er bij het gerechtshof een advocaat-generaal tegenover hem.

In de praktijk

Kijk op je dagvaarding of oproeping welk parket de zaak behandelt; dat staat er altijd bij, met een parketnummer. Correspondentie over de zaak — een verzoek om uitstel, om stukken of om een gesprek — moet naar dat parket en niet naar een ander. Wisselt de zaak van instantie doordat hoger beroep wordt ingesteld, dan wisselt ook het aanspreekpunt: vanaf dat moment is het ressortsparket aan zet.