- Het openbaar ministerie beslist over toepassing van het dwangmiddel gijzeling jegens de veroordeelde indien volledig verhaal overeenkomstig de artikelen 6:4:4, 6:4:5 en 6:4:6 niet mogelijk blijkt bij een verplichting tot betaling van een geldbedrag aan de staat ten behoeve van het slachtoffer of diens nabestaanden.
- Het openbaar ministerie neemt bij het bepalen van de duur van de toe te passen gijzeling hetgeen door de rechter is bepaald in acht en houdt rekening met gedeeltelijke betalingen die door de veroordeelde zijn verricht en met verhaal dat reeds ingevolge de artikelen 6:4:4, 6:4:5 en 6:4:6 is genomen.
- Gijzeling wordt niet toegepast indien de veroordeelde aannemelijk maakt dat hij buiten staat is te voldoen aan de verplichting tot betaling.
- De gijzeling eindigt indien de veroordeelde alsnog het verschuldigde bedrag volledig voldoet. De gijzeling kan te allen tijde worden beëindigd door Onze Minister.
- De toepassing van gijzeling heft de verschuldigdheid niet op.
←
Terug 6:4:19 · Nadere regels over de tenuitvoerlegging van ontneming
Verder 6:4:21 · Storting van een waarborgsom als bijzondere voorwaarde
→
Artikel 6:4:20 Sv: Gijzeling bij een onbetaalde schadevergoedingsmaatregel
Gijzeling bij een onbetaalde schadevergoedingsmaatregel
Wettekst
Toelichting
Gijzeling is een dwangmiddel: de veroordeelde wordt vastgezet om hem ertoe te bewegen alsnog te betalen. Het is geen straf en neemt de schuld niet weg. Dit artikel regelt de toepassing ervan bij een schadevergoedingsmaatregel, de verplichting om een bedrag aan de staat te betalen ten behoeve van het slachtoffer of diens nabestaanden (artikel 36f Sr).
Wanneer en wie beslist
Het openbaar ministerie beslist over gijzeling als volledig verhaal niet mogelijk blijkt via de gewone wegen: verhaal op in beslag genomen voorwerpen, met een dwangbevel of zonder dwangbevel op loon, uitkering of banktegoed (de artikelen 6:4:4, 6:4:5 en 6:4:6 Sv). Bij het bepalen van de duur houdt het openbaar ministerie zich aan wat de rechter heeft bepaald, en houdt het rekening met wat de veroordeelde al heeft betaald en wat al is verhaald.
Niet bij onvermogen
Gijzeling wordt niet toegepast als de veroordeelde aannemelijk maakt dat hij niet in staat is te betalen. Het middel is bedoeld voor wie wel kan maar niet wil betalen. De veroordeelde moet zijn onvermogen dus zelf aannemelijk maken.
Einde van de gijzeling
De gijzeling eindigt zodra de veroordeelde het verschuldigde bedrag alsnog volledig betaalt. De minister kan de gijzeling ook op elk moment beëindigen. Na de gijzeling blijft het bedrag verschuldigd: wie gegijzeld is geweest, is de betalingsverplichting niet kwijt. Wordt later vervangende hechtenis toegepast, dan telt de tijd in gijzeling wel mee (artikel 6:4:7 Sv).
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Gijzeling in plaats van vervangende hechtenis: welk recht geldt?
De Hoge Raad beslist dat de invoering van de gijzeling bij de schadevergoedingsmaatregel een verandering in de regels van het sanctierecht is die ten gunste van de verdachte werkt, omdat de nieuwe regeling anders dan de vroegere vervangende hechtenis gijzeling verbiedt wanneer de veroordeelde aannemelijk maakt dat hij niet kan betalen. Zo'n verandering moet met onmiddellijke ingang worden toegepast, en het bijzondere overgangsrecht dat de oude regeling in stand liet moet in zoverre buiten toepassing blijven. De Hoge Raad vernietigde de uitspraak van het hof voor zover daarbij vervangende hechtenis was toegepast, bepaalde dat gijzeling van gelijke duur kan worden toegepast en verwierp het beroep voor het overige. Is een schriftuur later dan 26 juni 2020 ingediend, dan grijpt hij op dit punt niet meer uit eigen beweging in.
-
Hoe lang mag de gijzeling bij meerdere maatregelen samen duren?
De Hoge Raad oordeelt dat de rechter bij het opleggen van de schadevergoedingsmaatregel de duur bepaalt waarvoor gijzeling kan worden toegepast en dat die duur ten hoogste een jaar beloopt. Legt hij bij samenloop van feiten meerdere maatregelen op, dan brengt een redelijke uitleg van de wet mee dat de totale duur van de gijzeling dat maximum van een jaar niet mag overschrijden. In deze zaak moest onder een jaar 360 dagen worden verstaan. De Hoge Raad verminderde de door het hof bepaalde duur zelf en verwierp het beroep voor het overige.
-
Geldt de gijzeling ook in jeugdzaken bij oudere feiten?
De Hoge Raad beslist dat de gijzeling in jeugdzaken niet hoe dan ook een lichter regime oplevert dan de vervangende jeugddetentie: ook de oude regeling liet ruimte om met onvermogen rekening te houden, en de vervangende jeugddetentie duurde ten hoogste drie maanden tegenover een jaar gijzeling. Voor feiten die voor 1 januari 2023 zijn begaan is het daarom aangewezen dat de rechter in een jeugdzaak de regeling van de vervangende jeugddetentie toepast. Omdat het verschil in zwaarte gering is, had de verdachte hier niet genoeg belang bij cassatie; de Hoge Raad zal dit punt in jeugdzaken ook niet ambtshalve rechtzetten en houdt in zulke gevallen een maximum van drie maanden aan. Alleen de duur van de jeugddetentie werd verminderd wegens de te lange duur van de procedure.
-
Mag oude vervangende hechtenis na 2020 nog worden uitgevoerd?
De civiele kamer van de Hoge Raad beslist dat vervangende hechtenis die voor 1 januari 2020 onherroepelijk bij een schadevergoedingsmaatregel was bevolen, daarna nog mag worden uitgevoerd: geen enkele bepaling van de nieuwe wet verhindert dat, en het overgangsrecht laat die oude beslissingen uitdrukkelijk in stand. Wel geldt sindsdien via dat overgangsrecht dat de minister de verdere tenuitvoerlegging op elk moment kan beeindigen, net als bij de gijzeling is bepaald. Dat de strafkamer de nieuwe regeling wel onmiddellijk toepast, geldt voor zaken waarin de vervolging op dat moment nog liep; een beroep op het EVRM baat de veroordeelde daarom niet. Het cassatieberoep werd verworpen en de veroordeelde in de kosten veroordeeld.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.