Artikel 22d Sr: Vervangende hechtenis bij een taakstraf

Een taakstraf werkt alleen als er iets tegenover staat wanneer hij niet wordt uitgevoerd. Dit artikel regelt die stok achter de deur. De rechter die een taakstraf oplegt, moet in hetzelfde vonnis bepalen hoeveel hechtenis in de plaats komt als de veroordeelde het werk niet of niet goed doet. Die vervangende hechtenis is dus geen extra straf, maar het alternatief voor de uren die niet zijn gewerkt.

Een verplichte beslissing

Het eerste lid laat de rechter geen keuze: bij elke taakstraf hoort een bevel tot vervangende hechtenis. Zonder die beslissing zou de straf zonder gevolgen genegeerd kunnen worden. Het bevel werkt voorwaardelijk, in die zin dat het pas betekenis krijgt wanneer de uitvoering mislukt; wie zijn uren netjes afwerkt, merkt er niets van.

Let op de formulering: het gaat erom of de taakstraf naar behoren wordt verricht. Dat is meer dan alleen aanwezig zijn. Wie zich niet aan de aanwijzingen houdt, herhaaldelijk te laat komt of het werk saboteert, verricht de straf niet naar behoren, ook al zijn er uren gemaakt.

Hoe de duur wordt berekend

• Hele eenheden. Het tweede lid schrijft voor dat de vervangende hechtenis in hele dagen, weken of maanden wordt vastgesteld, in dezelfde geest als artikel 21 Sr voor gevangenisstraf en hechtenis.
• Onder- en bovengrens. Zij duurt minstens één dag en hoogstens vier maanden, hoeveel uren de taakstraf ook telt.
• De omrekening. Voor elke twee uren taakstraf mag niet meer dan één dag worden opgelegd. De rechter mag dus gunstiger rekenen, maar niet strenger.

Die verhouding zorgt ervoor dat de vervangende hechtenis in de pas loopt met de opgelegde uren. Bij een taakstraf van het wettelijke maximum uit artikel 22c Sr komt de bovengrens van vier maanden precies in beeld; bij kleinere taakstraffen blijft de vervangende hechtenis navenant korter.

Wat er gebeurt als het misgaat

Loopt de uitvoering vast, dan meldt de uitvoerende instantie dat aan het openbaar ministerie. Het openbaar ministerie beslist vervolgens op grond van artikel 6:3:3 Sv of de vervangende hechtenis wordt uitgevoerd, en houdt daarbij rekening met de uren die al zijn gewerkt: alleen voor het resterende deel volgt hechtenis. De veroordeelde kan tegen die beslissing binnen veertien dagen een bezwaarschrift indienen bij de rechter (artikel 6:6:23 Sv).

Een voorbeeld

Iemand krijgt een taakstraf van tachtig uur, met vervangende hechtenis van veertig dagen. Hij werkt zestig uur af en verschijnt daarna niet meer. Voor de twintig uur die overblijven kan hij nog worden vastgezet, waarbij de rechter en het openbaar ministerie gebonden zijn aan de verhouding van hoogstens één dag per twee uren.

In de praktijk

De belangrijkste boodschap is eenvoudig: een taakstraf negeren leidt tot celtijd. Wie door ziekte, werk of persoonlijke omstandigheden vastloopt, kan vaak een aanpassing van het rooster krijgen, maar alleen als hij dat op tijd meldt bij de instantie die de straf uitvoert. Is de vervangende hechtenis al aangezegd, dan is het verstandig om snel juridische hulp te zoeken, want er zijn korte termijnen om er iets tegen in te brengen.