Artikel 78c Sr: Eerdere veroordelingen uit andere EU-lidstaten

Waar de wet spreekt over een voorafgegane of vroegere veroordeling, wordt daaronder ook een veroordeling verstaan die in een andere lidstaat van de Europese Unie is uitgesproken. Voorwaarde is dat die veroordeling onherroepelijk is, dat zij van een strafrechter komt en dat zij soortgelijke feiten betreft. Een strafrechtelijk verleden houdt daarmee niet op bij de grens.

De drie eisen

• Onherroepelijk. Tegen de buitenlandse uitspraak mag geen gewoon rechtsmiddel meer openstaan; een zaak die daar nog loopt telt niet mee.
• Van een strafrechter. Het moet gaan om een strafrechtelijke veroordeling, niet om een bestuurlijke boete of een civiele beslissing.

- Soortgelijke feiten. De buitenlandse veroordeling moet betrekking hebben op feiten van dezelfde soort als het feit dat nu voorligt.

Waarom dit is geregeld

Binnen de Europese Unie wonen, werken en reizen mensen over de grenzen heen. Zonder deze bepaling zou iemand die telkens in een ander land wordt veroordeeld in elk land opnieuw als eerste overtreder gelden, terwijl iemand die alles in Nederland deed wel met zijn verleden wordt geconfronteerd. Dat zou een willekeurig verschil opleveren dat weinig met de ernst van het gedrag te maken heeft.

Waar het verschil maakt

Het begrip vroegere veroordeling komt op verschillende plaatsen in de wet terug. Het speelt bij regelingen die het strafmaximum verhogen wanneer iemand kort na een eerdere veroordeling opnieuw de fout ingaat, en het speelt bij beslissingen waarin het strafrechtelijke verleden een van de voorwaarden is. Op al die plaatsen kan dankzij dit artikel ook een uitspraak uit een andere lidstaat de doorslag geven.

Wat er niet in staat

De bepaling ziet uitsluitend op lidstaten van de Europese Unie. Veroordelingen van daarbuiten vallen er niet onder. Dat betekent overigens niet dat zo'n uitspraak nooit een rol speelt: de rechter mag bij het bepalen van de straf rekening houden met wat hij over de persoon van de verdachte weet. Het verschil is dat een buitenlandse veroordeling van buiten de Unie niet langs deze weg de wettelijke gevolgen van een vroegere veroordeling krijgt.

In de praktijk

Voor een verdachte betekent dit dat een eerdere zaak in bijvoorbeeld België of Duitsland ook hier gewicht kan krijgen. Wordt zo'n veroordeling in uw zaak ingebracht, controleer dan met uw advocaat drie dingen: staat werkelijk vast dat de uitspraak onherroepelijk is, ging het om een strafrechter, en gaat het om feiten van dezelfde soort. Op elk van die punten kan verweer worden gevoerd, en de gegevens die uit een ander land komen zijn niet altijd volledig of goed vertaald. Ook de vraag welke straf daar precies is opgelegd en of die al is uitgevoerd, kan van belang zijn voor de beslissing die de rechter hier neemt.