Artikel 117a Sr: Geweld tegen een internationaal beschermd persoon

Deze bepaling vult artikel 117 Sr aan. Waar dat artikel de aanslag op leven of vrijheid strafbaar stelt, vangt dit artikel het overige geweld op tegen de persoon van een internationaal beschermd persoon. Strafbaar is elke feitelijke aanranding van die persoon die niet onder een zwaardere strafbepaling valt, met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vierde categorie.

Wie internationaal beschermd persoon is

Het wetboek omschrijft dat begrip niet zelf. Artikel 87b Sr verwijst daarvoor naar internationale verdragen die zien op de bescherming van onder meer diplomaten en van personeel van de Verenigde Naties. Of iemand onder de bescherming valt, is dus een vraag die met die verdragen in de hand wordt beantwoord. Het gaat om personen die vanwege hun functie bijzondere bescherming genieten, en vaak ook om hun gezinsleden.

Feitelijke aanranding van de persoon

De uitdrukking is oud en betekent hier iets anders dan in het dagelijks spraakgebruik: zij ziet op een aantasting van de lichamelijke integriteit en niet op een zedendelict. Iedere vorm van geweld of ongewenst lichamelijk ingrijpen tegen iemands persoon valt eronder.

• Geen letsel vereist. De aantasting zelf is strafbaar, ook zonder verwonding.
• Wel opzet. Het handelen tegen de persoon moet gewild zijn geweest, en de dader moet hebben beseft dat het om een internationaal beschermd persoon ging en hem juist in die hoedanigheid hebben willen treffen.

- Alleen de persoon. Geweld tegen goederen valt onder artikel 117b Sr, niet onder deze bepaling.

Een lager maximum dan bij staatshoofden

De strafbedreiging is hier duidelijk lager dan in artikel 116 Sr, dat geweld tegen het hoofd van een bevriende staat betreft. Dat verschil volgt de rangorde die de wetgever in deze titel heeft aangebracht: de bescherming is het zwaarst waar de aantasting de betrekkingen tussen staten het meest raakt. Het maximum van drie jaren is gelijk aan dat voor eenvoudige mishandeling van een willekeurige persoon; de eigen betekenis van deze bepaling ligt dus niet in een hogere straf, maar in de zelfstandige strafbaarstelling van geweld tegen deze groep.

Terrorisme en de omringende bepalingen

Wordt het feit begaan met een terroristisch oogmerk als omschreven in artikel 83a Sr, dan verhoogt artikel 120a Sr de tijdelijke gevangenisstraf, en maakt artikel 120c Sr het mogelijk het kiesrecht te ontnemen. De aanslag op leven of vrijheid valt onder artikel 117 Sr; geweld tegen de beschermde goederen van zo'n persoon onder artikel 117b Sr. Ontbreekt de bijzondere hoedanigheid, dan gelden de gewone bepalingen over mishandeling.

In de praktijk

Incidenten rond ambassades en internationale bijeenkomsten worden meestal langs de gewone weg afgedaan, bijvoorbeeld als verstoring van de openbare orde. Dit artikel komt pas in beeld als er fysiek tegen de beschermde persoon zelf is opgetreden. Voor demonstranten is de grens dus scherp: protesteren tegen een land of een organisatie mag, ook fel, maar fysiek ingrijpen tegen personen niet. Wordt u verdacht van zo'n feit, dan is het verstandig eerst met een advocaat te overleggen; de kwalificatie hangt sterk af van de precieze toedracht en van de hoedanigheid van het slachtoffer.