Artikel 466 Sr: Verzuimen rond registers van de burgerlijke stand

Waar artikel 465 Sr één concreet verzuim beschrijft, is artikel 466 Sr de vangnetbepaling voor de ambtenaar van de burgerlijke stand. Strafbaar is het handelen in strijd met enig wettelijk voorschrift over de registers of de akten van de burgerlijke stand, of over de formaliteiten die aan een huwelijk voorafgaan of bij de voltrekking daarvan gelden. De straf is een geldboete van de eerste categorie. De inhoud van de norm staat elders, vooral in het Burgerlijk Wetboek en de daarop gebaseerde besluiten.

Drie soorten voorschriften

• Over de registers — hoe de registers worden aangelegd, bijgehouden, bewaard en afgesloten.
• Over de akten — wat er in een akte moet staan, hoe zij wordt opgemaakt, ondertekend en gecorrigeerd.

- Over de huwelijksformaliteiten — wat er vóór en bij de voltrekking van een huwelijk moet gebeuren, van de melding tot de voltrekking zelf.

Een norm die van elders komt

Dit artikel omschrijft zelf geen gedraging, maar verklaart het schenden van andere voorschriften strafbaar. Dat betekent dat in een concrete zaak eerst moet worden aangewezen welk voorschrift is overtreden en dat dit voorschrift op de ambtenaar rustte. Verandert de onderliggende regeling, dan verandert de strafbaarheid mee. Voor de beoordeling maakt het geen verschil of het verzuim ergens toe heeft geleid; het niet naleven van het voorschrift is zelf het verwijt.

Een voorbeeld: een ambtenaar past een fout in een geboorteakte aan door de oude tekst door te halen en de juiste gegevens erbij te schrijven, terwijl de wet voorschrijft dat verbetering langs een aangewezen weg loopt, met tussenkomst van de rechter. Hoe goed bedoeld ook, hij handelt daarmee in strijd met een voorschrift over de akten en valt onder deze bepaling.

Wie als ambtenaar van de burgerlijke stand geldt

Voor de toepassing van dit artikel en van de twee volgende bepalingen geldt een ruime omschrijving: artikel 468a Sr bepaalt dat daaronder valt ieder die op grond van een wettelijk voorschrift met de bewaring van een register van de burgerlijke stand is belast. De strafbaarheid hangt dus niet af van de titel op het naambordje, maar van de taak die iemand feitelijk op grond van de wet vervult.

Afbakening

Nalaten vóór het huwelijk de vereiste stukken op te vragen is afzonderlijk strafbaar in artikel 465 Sr. Het niet opnemen van een akte in de registers valt onder artikel 467 Sr en het achterwege laten van voorgeschreven opgaven onder artikel 468 Sr. Voor de burger die zijn aangifte van een geboorte of overlijden verzuimt, geldt artikel 448 Sr. Wordt bewust een onjuiste akte opgemaakt, dan verschuift de zaak naar valsheid in geschrift in artikel 225 Sr en naar de ambtsmisdrijven.

In de praktijk

Vervolging op grond van dit artikel is zeldzaam; verzuimen worden in de regel administratief hersteld en langs de weg van het arbeidsrecht of het interne toezicht opgepakt. Voor burgers is vooral van belang dat een fout in een akte niet zomaar met een pen wordt aangepast: verbetering van akten van de burgerlijke stand kent een eigen procedure, waarover de gemeente uitleg kan geven. Wie schade lijdt doordat een register niet klopt, kan zich tot de gemeente wenden en zo nodig de civiele rechter inschakelen.