Artikel 124a Sr: Geweld tegen een raadscommissie

Veel gemeentelijk werk gebeurt in commissies die de raad instelt. Deze bepaling beschermt die vergaderingen: strafbaar is wie met geweld of met bedreiging daarvan zo'n commissievergadering uiteenjaagt, haar tot een besluit dwingt of een besluit tegenhoudt, of een commissielid, een wethouder of de burgemeester uit de vergadering verwijdert dan wel opzettelijk belet daar vrij zijn taak te vervullen. De wet stelt het maximum op vier jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.

Welke commissies vallen eronder

Het moet gaan om een commissie die door de raad van een gemeente is ingesteld. Dat is een formele eis: er ligt een raadsbesluit aan ten grondslag. Een inspraakavond, een ambtelijk overleg of een bijeenkomst van een fractie is dat niet. Wordt daar geweld gebruikt, dan blijven de gewone bepalingen over mishandeling en bedreiging van toepassing, maar dit artikel niet.

Waarom vier jaren en geen negen

De wetgever heeft consequent onderscheid gemaakt tussen het vertegenwoordigende orgaan en zijn commissies. De raad neemt het besluit; de commissie bereidt voor en adviseert. Datzelfde patroon staat in de artikelen 121 en 121a Sr voor de Staten-Generaal en in de artikelen 123 en 123a Sr voor de provincie. Het lagere maximum zegt iets over de zwaarte die de wet aan de aantasting toekent, niet dat het feit licht is.

De kern van de delictsomschrijving

• Het middel. Geweld of bedreiging met geweld; zonder een van beide is dit misdrijf niet aan de orde.
• Het gevolg dat wordt nagestreefd. De vergadering uit elkaar drijven of de uitkomst afdwingen.
• De persoonsvariant. Iemand fysiek uit de zaal zetten of hem beletten er te zijn of er vrijuit te spreken.

- De kring van beschermden. Commissieleden, wethouders en de burgemeester.

Verhouding tot demonstratierecht

Protest tegen een besluit is toegestaan en wordt beschermd, ook als het luid en hinderlijk is. De grens ligt bij geweld en bij dreiging met geweld. Een demonstratie die ontaardt in duwen, gooien of het bedreigen van bestuurders kan dus omslaan van een beschermde uiting in een misdrijf. Voor de beoordeling kijkt de rechter naar wat de individuele verdachte deed, niet naar wat de menigte als geheel deed; toch kan wie een gezamenlijke actie aanstuurt als medepleger worden aangemerkt op grond van artikel 47 Sr.

In de praktijk

Voor gemeenten is het van belang incidenten te melden en waar nodig aangifte te laten doen, ook als het bij dreigende taal blijft: dat maakt een patroon zichtbaar dat later meeweegt. Voor een verdachte geldt dat de kwalificatie sterk afhangt van het karakter van de bijeenkomst en van de vraag of er echt geweld of een serieuze dreiging is geweest. Laat u bij een verhoor bijstaan door een advocaat; die kan ook nagaan of het lichtere artikel 124a Sr of juist het zwaardere artikel 124 Sr aan de orde is.