Artikel 123a Sr: Geweld tegen een commissie van provinciale staten

Provinciale staten doen veel voorbereidend werk in commissies. Deze bepaling beschermt die commissievergaderingen op dezelfde manier als artikel 123 Sr de vergadering van de staten zelf beschermt: strafbaar is wie met geweld of met bedreiging daarvan de vergadering uiteenjaagt, haar tot een besluit dwingt of juist een besluit tegenhoudt, of een lid, een gedeputeerde of de commissaris van de Koning uit de vergadering verwijdert of belet daar vrij zijn taak uit te oefenen. Op dit misdrijf staat maximaal vier jaar cel, dan wel een geldboete van de vierde categorie.

Om welke vergaderingen het gaat

De bepaling ziet op een commissie die door de staten van een provincie is ingesteld. Dat is een objectief te toetsen voorwaarde: er moet een besluit van de staten aan ten grondslag liggen. Een informeel overleg, een werkbezoek of een bijeenkomst van een politieke fractie valt er niet onder, hoe vervelend een verstoring daarvan ook is.

Waarom het maximum lager is

Vier jaren tegenover negen jaren bij artikel 123 Sr: dat verschil is bewust aangebracht. Een commissie bereidt besluiten voor en adviseert, maar het besluit zelf wordt in de statenvergadering genomen. Het gezag dat wordt aangetast is daarmee iets minder ver dragend. Dezelfde verhouding komt terug bij de gemeente: artikel 124 Sr voor de raad, artikel 124a Sr voor een raadscommissie, met precies hetzelfde onderscheid in strafmaximum.

De bestanddelen kort

• Geweld of bedreiging met geweld. Zonder dat element is dit misdrijf niet aan de orde, ook niet bij een grimmige of luidruchtige verstoring.
• Uiteenjagen of dwingen. De vergadering moet uit elkaar worden gedreven of tot een uitkomst worden geperst.
• Verwijderen of verhinderen. De variant die zich op een persoon richt; het verhinderen moet opzettelijk gebeuren.

- De beschermde personen. Een lid van de commissie, een gedeputeerde en de commissaris van de Koning.

Opzet en bewijs

Het opzet hoeft niet gericht te zijn op de precieze staatsrechtelijke status van het gezelschap. Voldoende is dat de verdachte wist dat hij te maken had met een vergadering van dit provinciale orgaan en dat hij het geweld of de dreiging bewust inzette. Dat de dader zich vergiste in de naam van de commissie, helpt hem dus niet.

Afbakening

Betreft het de vergadering van de staten zelf, dan geldt artikel 123 Sr. Gaat het om de gemeenteraad of een raadscommissie, dan zijn de artikelen 124 en 124a Sr aan de orde, en bij de Staten-Generaal de artikelen 121 en 121a Sr. Los daarvan blijven de gewone bepalingen gelden: bedreiging valt onder artikel 285 Sr, mishandeling onder artikel 300 Sr en vernieling van het meubilair onder artikel 350 Sr. De officier van justitie kan die feiten naast elkaar ten laste leggen.

In de praktijk

Voor commissieleden en ambtenaren die met agressie te maken krijgen, is het verstandig om incidenten vast te leggen en aangifte te doen, ook als het bij dreiging blijft. Voor een verdachte geldt dat de scheidslijn met gewoon protest scherp is: demonstreren en zich uitspreken zijn beschermd, geweld gebruiken of daarmee dreigen is dat niet. Wie voor zo'n feit wordt aangehouden, kan zich in het politieverhoor door een advocaat laten bijstaan.