Artikel 282b Sr: Vrijheidsberoving met een terroristisch oogmerk

Artikel 282b Sr is de terroristische variant van vrijheidsberoving. Wie iemand opzettelijk en zonder recht van zijn vrijheid berooft of beroofd houdt met een terroristisch oogmerk, kan levenslange gevangenisstraf krijgen of een tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste dertig jaren, dan wel een geldboete van de vijfde categorie. De gedraging is dezelfde als in artikel 282 Sr; het oogmerk maakt het verschil.

Wat een terroristisch oogmerk is

Het begrip is omschreven in artikel 83a Sr. Kort gezegd gaat het om het doel de bevolking of een deel daarvan ernstige vrees aan te jagen, een overheid of een internationale organisatie zonder recht tot iets te dwingen of iets na te laten, of de fundamentele structuren van een land of organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen.

• Een doel, geen gevolg — het oogmerk hoeft zich niet te hebben verwezenlijkt. Er hoeft geen vrees te zijn ontstaan en geen overheid te hebben toegegeven.
• Meer dan een motief — een politieke of religieuze overtuiging is op zichzelf geen terroristisch oogmerk. Het gaat om het doel dat met de gedraging wordt nagestreefd.

- Bewijs uit gedrag en context — verklaringen, geschriften, communicatie en de gerichtheid van de handelingen bepalen of dat oogmerk kan worden vastgesteld.

Waarom het maximum zo hoog ligt

De wetgever ziet in het terroristische oogmerk een verzwaring van geheel andere orde. Niet alleen het slachtoffer wordt geraakt, maar ook het maatschappelijk vertrouwen en het functioneren van de rechtsstaat. Waar gewone vrijheidsberoving in artikel 282 Sr op acht jaren is gesteld en gijzeling in artikel 282a Sr op vijftien, staat hier levenslang als bovengrens.

De plaatsverschaffer

Het tweede lid verklaart artikel 282 Sr, vierde lid, van overeenkomstige toepassing. Wie opzettelijk een plaats beschikbaar stelt voor deze vrijheidsberoving, wordt daarmee gelijkgesteld aan degene die haar uitvoert en valt onder dezelfde strafbedreiging.

Afbakening

Ontbreekt het terroristische oogmerk maar wordt wel iemand als drukmiddel vastgehouden, dan is er gijzeling volgens artikel 282a Sr. Ontbreekt ook dat oogmerk, dan blijft artikel 282 Sr over. Voorafgaande afspraken om dit misdrijf te plegen zijn zelfstandig strafbaar gesteld in artikel 282c Sr. Daarnaast bestaat de algemene strafbaarstelling van voorbereiding in artikel 46 Sr, die geldt bij zware misdrijven.

In de praktijk

Zaken op dit terrein worden behandeld door gespecialiseerde onderdelen van het openbaar ministerie en komen voor bij een rechtbank die met terrorismezaken is belast. De strafbedreiging brengt bovendien mee dat ingrijpende opsporingsbevoegdheden kunnen worden ingezet.

Voor de verdediging is het terroristische oogmerk vrijwel altijd het centrale twistpunt: valt het handelen onder de omschrijving van artikel 83a Sr, of gaat het om een misdrijf met een andere achtergrond? Dat onderscheid bepaalt het toepasselijke artikel en daarmee het strafmaximum.