Artikel 288a Sr: Doodslag met een terroristisch oogmerk

Artikel 288a Sr maakt van doodslag een zwaarder misdrijf wanneer die is gepleegd met een terroristisch oogmerk. De gedraging is dezelfde als in artikel 287 Sr: opzettelijk veroorzaken dat een ander overlijdt. Wat het feit zwaarder maakt, is het doel dat de dader daarmee nastreeft; dat doel reikt verder dan het slachtoffer zelf.

Wat een terroristisch oogmerk is

De omschrijving staat niet hier maar in het Eerste Boek, in artikel 83a Sr. Het gaat om drie mogelijke doelen: de bevolking of een deel daarvan ernstige vrees aanjagen, een overheid of een internationale organisatie wederrechtelijk dwingen iets te doen, na te laten of te dulden, of de fundamentele politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of organisatie ernstig ontwrichten of vernietigen.

Dit oogmerk is een zelfstandig bestanddeel: de officier van justitie moet het bewijzen. Dat gebeurt aan de hand van uitingen, geschriften, contacten, de keuze van doelwit en tijdstip en de context waarin het feit is gepleegd. Een politiek of religieus motief is op zichzelf niet genoeg; het gaat om het doel dat de wet omschrijft.

De bestanddelen

• Doodslag — de kern van artikel 287 Sr, inclusief het vereiste opzet op de dood, ook in voorwaardelijke vorm.

- Terroristisch oogmerk — het bijkomende doel uit artikel 83a Sr. Zonder dat oogmerk blijft gewone doodslag over.

De straf

De rechter kan levenslang opleggen, een tijdelijke gevangenisstraf van maximaal dertig jaren, of een geldboete van de vijfde categorie. Dat is aanzienlijk hoger dan bij gewone doodslag en gelijk aan het niveau van moord. De achtergrond is dat dit type feit niet alleen een slachtoffer treft maar ook is bedoeld om een samenleving te ontwrichten.

Afbakening

Zonder terroristisch oogmerk geldt artikel 287 Sr. Staat de doodslag in dienst van een ander strafbaar feit, dan is artikel 288 Sr aan de orde. Is er voorbedachte raad, dan komt moord volgens artikel 289 Sr in beeld; wordt moord met een terroristisch oogmerk gepleegd, dan werkt dat langs een andere route door in de strafbaarheid en in de bijkomende straffen.

Het voorbereidend traject is apart geregeld. Samenspanning tot terroristische moord en tot het misdrijf van dit artikel is strafbaar gesteld in artikel 289a Sr. En na een veroordeling wegens dit misdrijf kan het kiesrecht worden ontnomen op grond van artikel 295a Sr.

In de praktijk

Terrorismezaken worden in eerste aanleg door een bijzondere, landelijk aangewezen rechtbank behandeld en het opsporingsonderzoek is doorgaans langdurig en ingrijpend. Het feit valt onder de terroristische misdrijven, wat gevolgen heeft voor bevoegdheden in het onderzoek en voor de tenuitvoerlegging van de straf.

Voor nabestaanden en gewonden gelden dezelfde rechten als bij andere levensdelicten: spreekrecht op de zitting en de mogelijkheid zich als benadeelde partij te voegen. Voor verdachten is gespecialiseerde rechtsbijstand vanaf het eerste verhoor aangewezen.