Met gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vijfde categorie wordt gestraft: 1°. hij die op palladium, platina, gouden of zilveren voorwerpen valse wettelijke merken of tekens plaatst of echte vervalst, met het oogmerk om die voorwerpen te gebruiken of door anderen te doen gebruiken alsof de daarop geplaatste merken en tekens echt en onvervalst waren; 2°. hij die, met gelijk oogmerk, op de bedoelde voorwerpen wettelijke merken of tekens plaatst door wederrechtelijk gebruik te maken van echte stempels of andere apparatuur bestemd voor het aanbrengen van wettelijke merken of tekens; 3°. hij die echte wettelijke merken of tekens inzet, aanvoegt of overbrengt in, aan of op andere palladium, platina, gouden of zilveren voorwerpen dan die waaraan zij oorspronkelijk zijn aangebracht, met het oogmerk om die voorwerpen te gebruiken of door anderen te doen gebruiken alsof de bedoelde merken of tekens oorspronkelijk daarop waren geplaatst.
Artikel 217 Sr: Valse waarborgmerken op edelmetaal
Valse waarborgmerken op edelmetaal
Wettekst
Toelichting
Op voorwerpen van goud, zilver, platina en palladium worden wettelijke merken en tekens aangebracht die aangeven van welk gehalte het metaal is. Wie zo'n voorwerp koopt, kan zelf niet controleren hoeveel edelmetaal erin zit en gaat volledig op dat merk af. Artikel 217 Sr beschermt dat vertrouwen door drie manieren strafbaar te stellen waarop met die merken kan worden gesjoemeld. Steeds is vereist dat de dader het doel had de voorwerpen te laten doorgaan voor iets wat ze niet zijn.
De drie varianten
- Valse merken plaatsen of echte vervalsen — het aanbrengen van een merk dat er wettelijk uitziet zonder dat te zijn, of het bewerken van een echt merk zodat het iets anders aangeeft.
- Merken plaatsen met echte stempels — hier wordt gebruikgemaakt van echte stempels of apparatuur waarover de dader niet mag beschikken. Het merk zelf is dan authentiek, maar het is buiten de bevoegde weg om aangebracht.
- Merken overzetten — echte merken die op één voorwerp zijn aangebracht, worden verplaatst naar een ander voorwerp. Dat andere voorwerp lijkt daardoor gekeurd, terwijl het dat nooit is geweest.
Het oogmerk
Alle drie de varianten vragen oogmerk: de dader moet erop uit zijn geweest dat de voorwerpen worden gebruikt alsof de merken echt en onvervalst zijn, of alsof zij daar oorspronkelijk op waren geplaatst. Dat oogmerk mag ook gericht zijn op gebruik door anderen. Wie de bewerkte voorwerpen zelf nooit aanbiedt maar ze doorgeeft aan een handelaar die dat wel doet, valt dus binnen het bereik van het artikel.
Het gevolg van deze eis is dat het artikel niet werkt bij vergissingen of slordigheid. Een edelsmid die een merk verkeerd aanbrengt of een onjuist gehalte vermeldt zonder dat te willen, pleegt dit misdrijf niet. Voor de bewijsvoering betekent het dat het onderzoek zich richt op de bedoeling: op de handel eromheen, op de administratie en op wat er over de voorwerpen is gezegd bij verkoop.
De straf
De wet gaat hier niet verder dan vijf jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie. Dat is hoger dan bij de merken op meetinstrumenten in artikel 218 Sr en bij de overige wettelijke merken in artikel 219 Sr. De verklaring ligt voor de hand: bij edelmetaal is het financiële verschil tussen wat het merk belooft en wat het voorwerp werkelijk waard is, direct en vaak groot.
Afbakening
Het artikel is geschreven voor voorwerpen die zelf van edelmetaal zijn. Staat een keurteken voor edelmetaal op iets waar geen of nauwelijks edelmetaal in zit — denk aan een koperen servetring met een nagemaakt zilvermerk — dan valt dat volgens de Hoge Raad niet onder artikel 217 Sr; wel kan zo'n geval oplichting opleveren. Artikel 218 Sr gaat over merken die horen bij de keuring van meetinstrumenten, artikel 219 Sr over overige merken die volgens de wet op goederen of hun verpakking moeten of kunnen staan; dat laatste artikel zegt uitdrukkelijk dat het niet gaat over de merken van de artikelen 217 en 218 Sr. Wie voorwerpen met valse merken vervolgens verkoopt of aanbiedt zonder ze zelf te hebben bewerkt, komt in beeld bij artikel 220 Sr. Bij handelsmerken van bedrijven — een logo of een merknaam op namaakartikelen — gaat het niet om wettelijke merken maar om artikel 337 Sr. Wordt een koper met een verhaal over herkomst en gehalte bewogen tot betaling, dan kan daarnaast oplichting op grond van artikel 326 Sr aan de orde komen.
Een voorbeeld: bij een handelaar worden sieraden aangetroffen met keurtekens die niet bij het werkelijke gehalte passen. Blijkt dat hij die tekens zelf heeft laten aanbrengen om de sieraden als hoogwaardiger te verkopen, dan is artikel 217 Sr het aangewezen artikel; kocht hij ze zo in en verkocht hij ze door, dan komt eerder artikel 220 Sr in zicht.
In de praktijk
Deze zaken komen vaak aan het licht bij controle door een waarborginstelling of na een klacht van een koper. Voor consumenten geldt dat de burgerlijke rechter en de weg van de koopovereenkomst meestal sneller resultaat geven dan een strafzaak; aangifte is daarnaast mogelijk. Voor een verdachte ondernemer is het verweer bijna altijd gericht op het oogmerk en op de vraag wie de merken heeft aangebracht. Laat u in dat geval bijstaan door een advocaat, want naast de strafzaak spelen doorgaans ook toezichtrechtelijke gevolgen.