Artikel 430b Sr: Openbare dronkenschap

Artikel 430b Sr bevat de lichtste alcoholbepaling van het wetboek. Strafbaar is wie zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg bevindt. Er hoeft niets te gebeuren: geen overlast, geen gevaar, geen ruzie. Het enkele zich in die toestand op straat bevinden is voldoende. De straf is hechtenis van ten hoogste twaalf dagen of een geldboete van de eerste categorie.

Kennelijke staat van dronkenschap

Het woord "kennelijk" is beslissend. De toestand moet van buitenaf waarneembaar zijn: onvast lopen, lallen, niet meer op eigen kracht overeind blijven, verward reageren. Er wordt niet gemeten en er geldt geen promillagegrens; de waarnemingen van de politie vormen de basis. Iemand die stevig heeft gedronken maar zich normaal gedraagt, verkeert niet in kennelijke staat en is dus niet strafbaar.

Waarom de wet dit strafbaar stelt

De bepaling beschermt twee dingen tegelijk. Zij houdt de openbare ruimte begaanbaar, en zij biedt een grondslag om iemand die zwaar beschonken op straat ligt van de weg te halen voordat hij zichzelf of anderen schade berokkent. In de praktijk staat dat laatste voorop: het optreden is vaker gericht op de veiligheid van de betrokkene dan op bestraffing.

Afbakening

• Artikel 426 Sr — daar komt er iets bij: het belemmeren van het verkeer, het verstoren van de orde, het bedreigen van andermans veiligheid of het verrichten van een handeling die juist voorzichtigheid vereist. De straf is dan hoger.
• De verhoging bij herhaling — een onherroepelijke veroordeling wegens artikel 430b Sr telt mee voor de recidiveregeling van artikel 426 Sr. Wie binnen een jaar opnieuw de fout in gaat, kan daar dus zwaarder voor worden gestraft.
• Rijden onder invloed — dat valt buiten dit artikel en wordt geregeld in de Wegenverkeerswet 1994, met eigen grenswaarden en veel zwaardere gevolgen, waaronder een rijontzegging.

Een voorbeeld: iemand wordt in een uitgaansgebied aangetroffen terwijl hij nauwelijks op zijn benen kan staan en tegen gevels aanleunt. Hij scheldt niemand uit en vernielt niets. Toch is aan de omschrijving voldaan, omdat het enkele verkeren in die toestand op de openbare weg strafbaar is.

In de praktijk

Deze zaken eindigen zelden bij de rechter; meestal volgt een boete of wordt de betrokkene meegenomen om te ontnuchteren en daarna heengezonden. Wie merkt dat zulke incidenten zich herhalen, kan het beste hulp zoeken bij de huisarts of bij de verslavingszorg. Een rechter weegt het serieus mee wanneer een verdachte kan laten zien dat hij daarmee is begonnen. Voor omstanders geldt: iemand die buiten bewustzijn raakt of onderkoeld dreigt te raken, heeft geen politie maar medische hulp nodig.