Artikel 254 Sr: Strafverhoging bij seksuele misdrijven

Artikel 254 Sr bevat geen eigen delictsomschrijving, maar verhoogt het strafmaximum van de misdrijven uit de titel over seksuele misdrijven wanneer bepaalde omstandigheden zich voordoen. Het artikel werkt dus altijd samen met een ander artikel: eerst moet dat delict bewezen zijn, daarna kan de omstandigheid het maximum optrekken.

Verhoging met drie jaren

Het eerste lid noemt vijf gevallen waarin de gevangenisstraf met drie jaren omhoog kan.

• Samen gepleegd — het feit uit de artikelen 240 tot en met 253 Sr is begaan door twee of meer personen die bewust samenwerkten.
• Misbruik van gezag of zorg — bij de artikelen 240 tot en met 243 Sr geldt de verhoging onder meer voor ambtenaren tegenover mensen die aan hun gezag of waakzaamheid zijn toevertrouwd, voor medewerkers van penitentiaire inrichtingen en zorginstellingen tegenover mensen die daar zijn opgenomen, en voor zorg- en hulpverleners tegenover degene die zich tot hen om hulp heeft gewend.
• Beroep of gewoonte — wie van de feiten uit de artikelen 245 tot en met 253a Sr een beroep of een gewoonte maakt, valt onder de verhoging. Er moet dan meer zijn dan één incident: een patroon of een structuur waar geld of stelselmatigheid uit blijkt.
• Gezag, afhankelijkheid of bijzondere kwetsbaarheid — voor een aantal feiten geldt de verhoging als zij zijn begaan onder de omstandigheden die in artikel 245 Sr, eerste lid, onder a of b, staan omschreven: een gezags-, zorg- of gezinsrelatie, of een bijzonder kwetsbare positie van het kind.

- Betaling — als een feit uit de artikelen 247 tot en met 250 Sr is begaan met een kind dat zich tegen betaling beschikbaar stelt.

Ernstig letsel en levensgevaar

Het tweede lid trekt het maximum eveneens met drie jaren op wanneer een van de daar genoemde misdrijven zwaar lichamelijk letsel tot gevolg heeft, of wanneer daarvan levensgevaar voor een ander te duchten was. Dit gevolg is geobjectiveerd: het hoeft niet door het opzet van de dader te zijn gedekt. Wel moet er een verband zijn tussen het feit en het gevolg, en moet dat gevolg redelijkerwijs aan de dader kunnen worden toegerekend.

Als de dood volgt

Het derde lid gaat een stap verder. Heeft een van de daar genoemde misdrijven de dood tot gevolg, dan bepaalt de wet dat levenslange gevangenisstraf of een tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste dertig jaren wordt opgelegd, dan wel een geldboete van de vijfde categorie. Ook hier gaat het om het intreden van het gevolg, niet om opzet op de dood; voor opzettelijke levensberoving gelden de artikelen over misdrijven tegen het leven.

In de praktijk

Een strafverzwarende omstandigheid werkt alleen als de officier van justitie haar in de tenlastelegging opneemt en als zij wordt bewezen. Voor de verdediging is dat een zelfstandig aangrijpingspunt: ook wie het grondfeit niet betwist, kan de verzwarende omstandigheid bestrijden.

Verder gaat het steeds om een verhoogd maximum, niet om een verplichte straf. De rechter bepaalt binnen dat ruimere kader wat passend is en weegt daarbij de ernst van het feit, de gevolgen voor het slachtoffer en de persoon van de verdachte.