Artikel 329 Sr: Bedrog door de verkoper bij de levering

Artikel 329 Sr gaat niet over bedrog bij het sluiten van de koop, maar over bedrog bij het uitvoeren ervan. De overeenkomst is normaal tot stand gekomen; de verkoper levert vervolgens iets anders of iets minders dan waarop de koper recht heeft, en verhult dat. Dat beperkt zich niet tot koop in strikte zin; ook wie goederen ruilt, kan zich hieraan schuldig maken. De wet noemt twee varianten.

De eerste variant: iets anders leveren

Heeft de koper een bepaald aangewezen voorwerp gekocht, dus een concreet stuk dat is uitgezocht of aangewezen, dan is het strafbaar om daarvoor opzettelijk iets anders in de plaats te leveren. Bij deze variant hoeven geen listige kunstgrepen te worden bewezen. Voldoende is dat de verkoper bewust een ander voorwerp aflevert dan het exemplaar dat is gekocht. Denk aan de aankoop van een specifiek beoordeeld en gemerkt stuk, waarbij bij de aflevering een goedkoper exemplaar in de doos zit.

De tweede variant: misleiding over wat geleverd wordt

Hier gaat het om bedrog over de aard, de hoedanigheid of de hoeveelheid van het geleverde, en wel door listige kunstgrepen. Wat onder de aard van het geleverde valt, volgt uit de afspraken tussen partijen. Dat kan meer zijn dan de soort, bijvoorbeeld ook het merk of de herkomst. Is olijfolie uit een bepaalde streek verkocht, dan kan het leveren van olie van elders bedrog opleveren, ook als die in samenstelling niet te onderscheiden is. Hoedanigheid betreft de kwaliteit of samenstelling, hoeveelheid het gewicht, het aantal of de maat. De eis van listige kunstgrepen betekent dat er iets moet zijn gedaan om het tekort te verhullen, bijvoorbeeld het manipuleren van een weeginrichting of het zo verpakken van een partij dat de bovenlaag een verkeerd beeld geeft van de rest.

Opzet en de grens met een gewoon geschil

Beide varianten vragen bewuste misleiding door de verkoper. Een vergissing in de administratie, een verwisseling in het magazijn of een partij die achteraf tegenvalt, levert een civiele kwestie op: de koper kan nakoming, herstel, prijsvermindering of ontbinding vragen omdat het geleverde niet aan de overeenkomst beantwoordt. Pas als vaststaat dat de verkoper wist dat hij iets anders of minder leverde en dat verhulde, komt het strafrecht in beeld.

De straf

De rechter kan hier hoogstens een jaar gevangenisstraf opleggen, dan wel een geldboete van de vijfde categorie. Op grond van artikel 339 Sr kan de rechter daarnaast de uitspraak openbaar maken en de veroordeelde ontzetten uit het beroep waarin hij het feit beging, wat voor een handelaar zwaar kan wegen.

Afbakening

Was de koper al bij het aangaan van de koop misleid, bijvoorbeeld door een valse hoedanigheid of een web van leugens, dan gaat het om oplichting volgens artikel 326 Sr. Gaat het om eet- of drinkwaren of geneesmiddelen die zijn vervalst en wordt die vervalsing verzwegen, dan geldt de bijzondere bepaling van artikel 330 Sr. Gaat het om een werk waarop een valse naam of een vals teken is aangebracht, dan is artikel 326b Sr geschreven. En maakt de verkoper er zijn beroep of gewoonte van om online te incasseren zonder te leveren, dan komt artikel 326e Sr in beeld.

In de praktijk

Voor kopers is bewijs het knelpunt: leg bij ontvangst vast wat er is geleverd, bewaar de verpakking en de vrachtbrief en laat bij twijfel een onafhankelijke weging of taxatie doen. Meld het tekort meteen bij de verkoper, want ook voor de civiele weg gelden termijnen. Voor verkopers geldt dat de zaak vrijwel altijd draait om de vraag of er iets is gedaan om het verschil te verbergen; een goed bijgehouden administratie van inkoop, weging en verzending is dan het beste weerwoord.