Poging om een ander door een der in artikel 47, eerste lid onder 2e, vermelde middelen te bewegen om een misdrijf te begaan, is strafbaar, met dien verstande dat geen zwaardere straf wordt uitgesproken dan ter zake van poging tot het misdrijf of, indien zodanige poging niet strafbaar is, terzake van het misdrijf zelf kan worden opgelegd.
←
Terug 46 · Voorbereiding van een ernstig misdrijf
Verder 46b · Vrijwillige terugtred bij poging en voorbereiding
→
Artikel 46a Sr: Poging tot uitlokking
Poging tot uitlokking
Wettekst
Toelichting
Wie een ander met succes tot een misdrijf beweegt en dat misdrijf wordt ook gepleegd, is uitlokker en wordt als dader gestraft. Lukt het beïnvloeden niet, dan blijft die weg gesloten: er is immers geen feit dat is uitgelokt. Voor die situatie bestaat dit artikel. Het maakt de mislukte poging om een ander tot een misdrijf te bewegen zelfstandig strafbaar. Naast de mislukte uitlokking valt ook het mislukte doen plegen eronder. Wie alleen hulp aanbiedt aan iemand die zelf al tot het misdrijf had besloten, valt er niet onder: het artikel gaat over het aanzetten van een ander, en een mislukte poging tot medeplichtigheid is dat niet.
Wanneer het artikel geldt
Het gaat om de gevallen waarin de benaderde persoon niet doet wat van hem wordt gevraagd: hij weigert, hij zegt toe maar begint er nooit aan, of hij laat de zaak verder rusten. Kenmerkend is dat het bij de ander niet tot een strafbare poging komt. Pleegt de ander het misdrijf wel, of maakt hij een strafbaar begin van uitvoering, dan is er geen mislukte poging tot bewegen meer maar uitlokking van dat misdrijf of van die poging, en komt artikel 47 Sr in beeld. Pleegt de ander wel iets, maar een heel ander misdrijf dan waartoe hij werd aangespoord, dan kan dit artikel nog wel gelden. Het verwijt richt zich dus op het gedrag van degene die anderen inzet, niet op het resultaat.
De middelen zijn beperkt
Niet elke aansporing valt eronder. De wet verwijst naar dezelfde middelen die gelden voor uitlokking in artikel 47 Sr, eerste lid: giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging, misleiding en het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen. Een vrijblijvende suggestie of een algemene oproep zonder een van deze middelen levert geen strafbare poging tot uitlokking op. Daarnaast is opzet vereist, en dat opzet moet zowel op het beïnvloeden van de ander zijn gericht als op het misdrijf dat die ander zou moeten plegen.
Hoe hoog de straf kan zijn
Het artikel kent geen eigen strafmaximum, maar een plafond. De straf mag niet hoger zijn dan wat kan worden opgelegd voor poging tot het beoogde misdrijf. Is poging tot dat misdrijf niet strafbaar, dan geldt als plafond de straf die op het misdrijf zelf staat. Zo blijft de straf altijd verbonden aan het feit dat de ander had moeten plegen.
Afbakening met de omliggende bepalingen
- Tegenover artikel 47 Sr. Slaagt de uitlokking en volgt het misdrijf, dan is de uitlokker dader in de zin van artikel 47 Sr en is dit artikel niet meer nodig.
- Tegenover artikel 45 Sr. Bij poging zet de dader zelf de eerste uitvoeringshandeling; hier zet hij juist een ander aan het werk en komt hij zelf niet aan uitvoering toe.
- Tegenover artikel 46 Sr. Voorbereiding gaat over middelen en voorwerpen; dit artikel gaat over het inschakelen van een mens.
Een voorbeeld: iemand biedt via een chatdienst een geldbedrag aan een ander om diens buurman in elkaar te slaan. De benaderde persoon gaat er niet op in en doet aangifte. Er is dan geen mishandeling gepleegd en ook geen begin van uitvoering, maar wel een aanbod met een belofte van geld dat gericht was op een misdrijf.
In de praktijk
Deze zaken draaien bijna altijd om communicatie: berichten, spraakopnamen of getuigen die over het aanbod kunnen verklaren. Voor wie zo'n verzoek krijgt is aangifte doen de aangewezen weg; het bewaren van de berichten helpt het onderzoek aanzienlijk. Voor de verdediging ligt de kern meestal in de vraag of er werkelijk een van de genoemde middelen is gebruikt en of de uitlating serieus was bedoeld, of dat het bij grootspraak is gebleven.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is poging tot uitlokking strafbaar?
De Hoge Raad legt uit wat de strafbaarstelling van de mislukte uitlokking vergt. Het gaat om op een ander gerichte handelingen die er niet toe leiden dat het bij die ander of een derde komt tot voorbereiding of een begin van uitvoering van het misdrijf waarop zij waren gericht. Daarvoor is nodig dat er handelingen zijn verricht die een begin van uitvoering vormen van het bewegen van die ander met een van de uitlokkingsmiddelen, dus handelingen die naar hun uiterlijke verschijningsvorm gericht zijn op de voltooiing van dat bewegen; hoe dicht zij daarbij lagen en hoe concreet zij daarop waren gericht, is een belangrijke factor. Het hof kon oordelen dat een gedetineerde die een brief met een geldbelofte en met gegevens over het doelwit ter verzending aanbood, zich daaraan schuldig maakte; het beroep is verworpen, op een strafvermindering wegens tijdsverloop na.
-
Strafbaar als de ander zich toch niet liet bewegen?
De verdediging had betoogd dat er geen strafbare poging tot uitlokking kan zijn als degene tot wie de poging zich richt daar van begin af aan ongevoelig voor was. Die opvatting is volgens de Hoge Raad onjuist: het gaat bij deze strafbaarstelling om op een ander gerichte handelingen die er niet toe leiden dat het komt tot een begin van uitvoering van het misdrijf waarop zij waren gericht. Dat de aangesproken persoon niet te bewegen was, stond dus niet in de weg aan een bewezenverklaring. Het hof had het verweer wel uitdrukkelijk moeten weerleggen, maar had het alleen kunnen verwerpen; het cassatieberoep is verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.