- Als schuldig aan opzetaanranding wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vierde categorie, degene die met een persoon seksuele handelingen verricht terwijl diegene weet dat bij die persoon daartoe de wil ontbreekt.
- Als schuldig aan gekwalificeerde opzetaanranding wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie, degene die zich schuldig maakt aan het misdrijf omschreven in het eerste lid, voorafgegaan door, vergezeld van of gevolgd door dwang, geweld, of bedreiging.
Artikel 241 Sr: Opzetaanranding
Opzetaanranding
Wettekst
Toelichting
Artikel 241 Sr bevat de opzetvariant van aanranding. Strafbaar is het verrichten van seksuele handelingen met iemand terwijl de dader weet dat de wil daartoe bij die ander ontbreekt. Het verschil met artikel 240 Sr zit uitsluitend in de mate van wetenschap: daar had de verdachte ernstige reden om het te vermoeden, hier wist hij het. Dat verschil vertaalt zich in een fors hoger strafmaximum.
De bestanddelen van het eerste lid
- Seksuele handelingen verrichten met een persoon — artikel 239 Sr bepaalt hoe ruim dat moet worden gelezen; ook het laten verrichten of laten ondergaan door een derde valt eronder.
- Het ontbreken van de wil bij de ander — instemming ontbrak. Artikel 244 Sr noemt toestanden waarin de wil in ieder geval ontbreekt.
- Weten — de wet spreekt van weten. Dat vraagt meer dan de ernstige reden tot vermoeden van artikel 240 Sr. Het bewijs daarvan wordt in de praktijk afgeleid uit wat er is gezegd, uit het gedrag van beide betrokkenen en uit de omstandigheden waarin het contact plaatsvond.
Het tweede lid: de gekwalificeerde variant
Gaan de handelingen gepaard met dwang, geweld of bedreiging, dan geldt een hoger maximum. De wet noemt uitdrukkelijk drie momenten: het geweld of de dwang kan aan de handelingen voorafgaan, ze vergezellen of erop volgen. Ook geweld ná afloop — bijvoorbeeld om te voorkomen dat het slachtoffer weggaat of erover spreekt — brengt de zaak dus onder de gekwalificeerde variant.
Die opzet is bewust gekozen. In de vorige wettelijke systematiek stond dwang centraal in de delictsomschrijving zelf; nu is het ontbreken van de wil het uitgangspunt en werkt dwang als strafverzwarende omstandigheid. Daarmee is duidelijk dat verzet niet nodig is om van aanranding te kunnen spreken.
De straf
Op het eerste lid staat gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of een geldboete van de vierde categorie. Op de gekwalificeerde variant van het tweede lid staat gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Binnen die maxima weegt de rechter onder meer de omstandigheden waaronder het feit plaatsvond, de gevolgen voor het slachtoffer en de verhouding tussen betrokkenen.
Afbakening
Artikel 240 Sr is de schuldvariant met een veel lager maximum. Bestaan de handelingen uit of mede uit het seksueel binnendringen van het lichaam, dan geldt niet artikel 241 Sr maar artikel 243 Sr, met de schuldvariant in artikel 242 Sr. Voor kinderen gelden afzonderlijke bepalingen, waaronder de artikelen 245 en 247 Sr, waarin niet het ontbreken van de wil maar de leeftijd en de verhouding tot het kind bepalend zijn. Gaat het geweld verder dan wat voor de gekwalificeerde variant nodig is, dan kunnen de mishandelingsbepalingen daarnaast in beeld komen.
In de praktijk
Slachtoffers kunnen aangifte doen bij de politie, waar gespecialiseerde zedenrechercheurs werken; voorafgaand aan de aangifte vindt doorgaans een informatief gesprek plaats. Sporenonderzoek is alleen zinvol binnen een beperkte periode, en juist daarom is het van belang snel contact te zoeken met de politie of met een centrum voor slachtoffers van seksueel geweld — ook als u nog niet weet of u aangifte wilt doen. Slachtoffers kunnen zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij en hebben recht op bijstand, onder meer van een advocaat. Voor de verdachte is de kernvraag wat hij wist; de verklaring die in het eerste verhoor wordt afgelegd, weegt in dit type zaken zwaar.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan een onverhoedse aanraking 'dwang' zijn bij opzetaanranding?
De Hoge Raad beslist dat ook een onverhoedse seksuele handeling 'dwang' kan opleveren in de zin van het tweede lid van dit artikel, de gekwalificeerde opzetaanranding. Dat het onverhoedse karakter van de handeling ook kan meewegen bij de vraag of de verdachte wist dat de wil van de ander ontbrak, staat daaraan volgens de Hoge Raad niet in de weg; het maakt ook geen verschil dat in de oude strafbaarstelling van aanranding het dwingen een bestanddeel was en dwang nu een strafverzwarende omstandigheid is. Het hof had daarom niet mogen aannemen dat de nieuwe regeling voor de verdachte gunstiger is en dat het recht om te vervolgen was verjaard. De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof op dat punt en wijst de zaak terug naar het hof.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.