- Als schuldig aan schuldwitwassen wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vijfde categorie: a. hij die van een voorwerp de werkelijke aard, de herkomst, de vindplaats, de vervreemding of de verplaatsing verbergt of verhult, dan wel verbergt of verhult wie de rechthebbende op een voorwerp is of het voorhanden heeft, terwijl hij redelijkerwijs moet vermoeden dat het voorwerp – onmiddellijk of middellijk – afkomstig is uit enig misdrijf; b. hij die een voorwerp verwerft, voorhanden heeft, overdraagt of omzet of van een voorwerp gebruik maakt, terwijl hij redelijkerwijs moet vermoeden dat het voorwerp – onmiddellijk of middellijk – afkomstig is uit enig misdrijf.
- Onder voorwerpen worden verstaan alle zaken en alle vermogensrechten. Artikel 420quater.1 Schuldwitwassen dat enkel bestaat uit het verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat onmiddellijk afkomstig is uit enig eigen misdrijf wordt als eenvoudig schuldwitwassen gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de vijfde categorie.
←
Terug 420bis.1 · Eenvoudig witwassen van de eigen buit
Verder 420quater.1 · Eenvoudig schuldwitwassen van de eigen buit
→
Artikel 420quater Sr: Schuldwitwassen
Schuldwitwassen
Wettekst
Toelichting
Niet iedereen die crimineel geld door zijn handen laat gaan, weet waar het vandaan komt. Soms zijn de omstandigheden wel zo opvallend dat hij het had moeten begrijpen. Voor die situatie bestaat het schuldwitwassen van artikel 420quater Sr. De gedragingen zijn dezelfde als bij het opzettelijke witwassen — verbergen of verhullen, en verwerven, voorhanden hebben, overdragen, omzetten of gebruiken — maar in plaats van wetenschap volstaat dat de verdachte redelijkerwijs moest vermoeden dat het voorwerp uit misdrijf kwam. De straf is gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of een geldboete van de vijfde categorie.
De maatstaf
Het gaat niet om wat de verdachte dacht, maar om wat een oplettend mens in zijn positie uit de omstandigheden had moeten afleiden. Daarbij is niet elke onoplettendheid genoeg: volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is een aanmerkelijke mate van onvoorzichtigheid vereist. Daarvan is sprake als de verdachte bij enig nadenken over wat hij wist had kunnen vermoeden dat het voorwerp uit misdrijf kwam, en hij zonder nader onderzoek niet had mogen handelen. De rechter kijkt naar het geheel: de omvang van de bedragen, contante betalingen zonder verklaring, ongebruikelijke routes, het ontbreken van administratie, de persoon van de tegenpartij en de vraag of er iets tegenover het geld stond. Van een beroepsbeoefenaar of ondernemer wordt daarbij meer oplettendheid verwacht dan van een particulier, omdat hij de signalen behoort te herkennen. De schuld ziet alleen op de herkomst van het voorwerp; de handeling zelf, zoals het verbergen of verhullen, moet wel bewust zijn verricht.
Het verschil met artikel 420bis Sr
- Witwassen — de verdachte wist dat het voorwerp uit misdrijf kwam, of aanvaardde die kans bewust.
- Schuldwitwassen — hij wist het niet, maar had het bij redelijke oplettendheid moeten vermoeden. Het verwijt is een ernstig gebrek aan voorzichtigheid.
- Het gevolg — het maximum daalt van zes naar twee jaren. Voor de officier van justitie is deze variant eenvoudiger te bewijzen, omdat hij geen wetenschap hoeft aan te tonen maar wel de omstandigheden waaruit het vermoeden had moeten volgen.
Voorwerpen en eenvoudig schuldwitwassen
Ook hier geldt de ruime omschrijving van het begrip voorwerp: alle zaken en alle vermogensrechten. Daarnaast bestaat een lichtere variant in artikel 420quater.1 Sr, voor het geval dat het schuldwitwassen niet meer inhoudt dan het verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat rechtstreeks uit een eigen misdrijf komt. Daarop staat gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de vijfde categorie.
Een voorbeeld: iemand laat een bekende grote bedragen op zijn rekening storten en haalt die contant op tegen een kleine vergoeding, zonder ooit te vragen waar het geld vandaan komt of waarom dit zo moet lopen. Zegt hij achteraf dat hij van niets wist, dan kan dat waar zijn; de omstandigheden zijn niettemin zo opvallend dat hij het had moeten vermoeden. Wie zijn rekening op deze manier beschikbaar stelt, loopt bovendien het risico dat de bank de relatie beëindigt.
Afbakening
Boven het schuldwitwassen staan het witwassen van artikel 420bis Sr en de verzwaarde vormen van artikel 420ter Sr. Voor goederen die door een misdrijf zijn verkregen kent de wet een vergelijkbare schuldvariant in de schuldheling van artikel 417bis Sr. Bij een veroordeling kan de rechter op grond van artikel 420quinquies Sr bijkomende straffen opleggen, waaronder een beroepsverbod.
In de praktijk
Wie wordt benaderd met het verzoek geld te ontvangen, door te sluizen of contant op te nemen voor een ander, doet er verstandig aan dat te weigeren, hoe onschuldig het verzoek ook klinkt. Een vergoeding voor het gebruik van een bankrekening is een sterk signaal dat er iets niet klopt. Wordt iemand toch als verdachte gehoord, dan is het belangrijk alles te bewaren wat over de afspraken en de herkomst van het geld iets zegt; die stukken bepalen of het vermoeden redelijkerwijs had moeten opkomen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan belastingontduiking geld uit misdrijf doen stammen?
De Hoge Raad oordeelt dat de wettekst de reikwijdte van de witwasbepalingen niet beperkt, ook niet in de schuldvariant. Vermogen waarover iemand beschikt doordat belasting is ontdoken, kan dus afkomstig zijn uit enig misdrijf in de zin van die bepalingen. Het oordeel van het hof dat dit was uitgesloten, getuigt van een onjuiste rechtsopvatting.
-
Kunnen schuldwitwassen en schuldheling samenlopen?
Volgens de Hoge Raad is niet uitgesloten dat heling en witwassen van hetzelfde voorwerp een voortgezette handeling vormen, als aan de gedragingen van de verdachte met betrekking tot dat voorwerp één ongeoorloofd wilsbesluit ten grondslag ligt. Of dat zo is, hangt af van de omstandigheden van het geval. In deze zaak kwam het niet tot vernietiging en werd het beroep verworpen.
-
Wat betekent verbergen of verhullen bij schuldwitwassen?
De Hoge Raad overweegt dat verbergen en verhullen in de schuldvariant dezelfde betekenis hebben als in de opzetvariant: het gaat om gedragingen die erop gericht zijn het zicht op onder meer de herkomst van een voorwerp te bemoeilijken en die daarvoor ook geschikt zijn. Beslissend is de objectieve strekking van het handelen, niet de bedoeling van de verdachte. Het hof legde dat bestanddeel te beperkt uit en verliet daarmee de grondslag van de tenlastelegging.
-
Wanneer heeft iemand geld op zijn bankrekening voorhanden?
De Hoge Raad stelt voorop dat voorhanden hebben bij schuldwitwassen feitelijke zeggenschap over het voorwerp vereist, met welk doel of op welke titel dan ook, en dat niet nodig is dat de verdachte er altijd direct over kan beschikken. Verwerven is het verrichten van een handeling die die feitelijke zeggenschap doet verkrijgen. Dat de verdachte zijn bankpas had afgegeven, betekende dus niet dat hij het op zijn rekening gestorte geld niet voorhanden had. Dat hij het ook had verworven kon uit het bewijs echter niet volgen; het beroep wordt verworpen omdat hij daarbij geen belang heeft.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.