- Deelneming aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van terroristische misdrijven, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Indien een organisatie tot oogmerk heeft het plegen van terroristische misdrijven waarop naar de wettelijke omschrijving een levenslange gevangenisstraf is gesteld, wordt het in het eerste lid bedoelde feit gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twintig jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Oprichters, leiders of bestuurders worden gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste dertig jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Het vijfde lid van artikel 140 is van overeenkomstige toepassing.
Artikel 140a Sr: Deelneming aan een terroristische organisatie
Deelneming aan een terroristische organisatie
Wettekst
Toelichting
Deze bepaling is de terroristische tegenhanger van artikel 140 Sr. Wie deelneemt aan een organisatie die het plegen van terroristische misdrijven tot oogmerk heeft, kan worden gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Ook hier hoeft de deelnemer zelf geen aanslag te hebben gepleegd; strafbaar is de betrokkenheid bij de organisatie.
De opbouw van de strafmaxima
- Het eerste lid. Deelneming: ten hoogste vijftien jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
- Het tweede lid. Richt de organisatie zich op terroristische misdrijven waarop naar de wettelijke omschrijving levenslange gevangenisstraf staat, dan geldt een maximum van twintig jaren.
- Het derde lid. Oprichters, leiders en bestuurders kunnen levenslange gevangenisstraf krijgen, of een tijdelijke van ten hoogste dertig jaren, of een geldboete van de vijfde categorie.
Wat onder deelneming valt
Het vierde lid verklaart het vijfde lid van artikel 140 Sr van overeenkomstige toepassing. Daardoor telt ook hier het verlenen van geld of andere materiële steun als deelneming, en het werven van geld of van mensen voor de organisatie. Wie financiert, faciliteert of ronselt staat dus op één lijn met wie meedoet aan de uitvoering. Vereist blijft dat de betrokkene in algemene zin weet waarop de organisatie is gericht.
Het terroristische oogmerk
Wat een terroristisch misdrijf is, hangt samen met het oogmerk dat in artikel 83a Sr is omschreven: het aanjagen van ernstige vrees onder de bevolking, het onrechtmatig dwingen van een overheid of internationale organisatie, of het ernstig ontwrichten van de politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land. Dat oogmerk moet aan de organisatie kunnen worden toegeschreven. Radicale opvattingen alleen zijn niet genoeg; er moet een samenwerkingsverband zijn dat op zulke misdrijven is gericht.
Waarom de straffen zo hoog zijn
Bij deze misdrijven aanvaardt de wetgever dat het strafrecht ver voor het eigenlijke gevaar ingrijpt, omdat achteraf straffen bij een geslaagde aanslag zinloos is. Die vroege strafbaarheid rechtvaardigt een zware straf, maar legt tegelijk een grote verantwoordelijkheid bij de bewijsvoering. De rechter moet vaststellen dat er werkelijk een organisatie was, dat zij op terroristische misdrijven was gericht, en dat de verdachte daarvan deel uitmaakte en dat wist.
Verhouding tot andere bepalingen
Het zich of een ander verschaffen van middelen, inlichtingen of vaardigheden voor een terroristisch misdrijf is apart strafbaar in artikel 134a Sr. Het plegen van het misdrijf zelf valt onder de bepaling die daarop ziet, verzwaard met de terroristische varianten die door het wetboek zijn verspreid. Ontbreekt het terroristische oogmerk, dan komt de gewone criminele organisatie van artikel 140 Sr in beeld.
In de praktijk
Onderzoek naar dit feit is ingrijpend en langdurig en gaat vrijwel altijd gepaard met langdurige voorlopige hechtenis in een streng regime. Voor een verdachte is bijstand van een gespecialiseerde advocaat vanaf het eerste moment noodzakelijk, ook omdat uitlatingen in het verhoor en op sociale media een grote rol spelen bij het bewijs van het oogmerk. Voor familieleden die zich zorgen maken over radicalisering bestaan meldpunten bij gemeente en politie, waar hulp kan worden gevraagd voordat het strafrecht in beeld komt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welk oogmerk moet een terroristische organisatie hebben?
Voor deelneming aan een terroristische organisatie is niet genoeg dat de organisatie met een terroristisch oogmerk misdrijven van welke aard dan ook wil plegen. Haar oogmerk moet gericht zijn op het plegen van de specifieke misdrijven die de wet als terroristisch misdrijf opsomt, mits begaan met het wettelijk omschreven terroristisch oogmerk. In het licht daarvan konden de overwegingen van het hof de gegeven vrijspraak dragen en werd het beroep van het openbaar ministerie verworpen.
-
Wanneer neemt iemand deel aan een criminele organisatie?
De Hoge Raad formuleert de eisen voor deelneming: de betrokkene behoort tot een samenwerkingsverband waarin gedragingen plaatsvinden die strekken tot of rechtstreeks verband houden met het oogmerk van de organisatie, en hij heeft een aandeel in die gedragingen of ondersteunt ze. Ondersteunen betekent dat hij die gedragingen met zijn handelen bevordert of makkelijker maakt. Dat handelen mag niet in een te ver verwijderd verband staan tot de verwezenlijking van het oogmerk; of dat zo is, vergt een beoordeling van het concrete geval.
-
Wordt 'organisatie' hier net zo uitgelegd als bij de criminele organisatie?
Het bestanddeel organisatie in de terroristische variant wordt volgens de Hoge Raad precies zo uitgelegd als bij de criminele organisatie: een samenwerkingsverband tussen de verdachte en minstens één ander dat een zekere duurzaamheid en structuur heeft. Dat de deelnemer met alle anderen samenwerkte of hen kende, of dat de groep steeds dezelfde samenstelling had, is niet nodig. Het hof maakte de maatstaf te eng door gemeenschappelijke regels en een bindend gemeenschappelijk doel te verlangen; daardoor sprak het vrij van iets anders dan was aangeklaagd en is de uitspraak vernietigd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.