Artikel 141a Sr: Hulp bij openlijk geweld

Bij groepsgeweld zijn er vaak mensen die niet meevechten maar het geweld wel mogelijk maken. Deze bepaling richt zich op hen. Strafbaar is wie bewust een kans, een hulpmiddel of informatie aanreikt waarmee anderen geweld kunnen plegen tegen mensen of tegen spullen. De rechter kan hiervoor maximaal drie jaren gevangenisstraf opleggen of een geldboete van de vierde categorie.

De bestanddelen

• Gelegenheid, middelen of inlichtingen. De drie klassieke vormen van hulp: een plaats of kans creëren, spullen leveren, of informatie geven waarmee het geweld kan worden uitgevoerd.
• Tot het plegen van geweld. De hulp moet gericht zijn op geweld tegen personen of goederen. Waar de hulp op zichzelf onschuldig kan zijn, is die gerichtheid het onderscheidende element.

- Opzettelijk. De verdachte moet weten waarvoor zijn bijdrage is bedoeld. Voorwaardelijk opzet volstaat: wie bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn hulp voor geweld wordt gebruikt, handelt opzettelijk.

Wat de wet hier niet vereist

Het geweld hoeft niet te hebben plaatsgevonden. Anders dan bij medeplichtigheid volgens artikel 48 Sr, die een gepleegd misdrijf van een ander veronderstelt, is deze bepaling zelfstandig: het verschaffen zelf is het strafbare feit. Daarmee kan worden opgetreden voordat er iets gebeurt, bijvoorbeeld wanneer duidelijk wordt dat er hulpmiddelen worden klaargelegd voor een confrontatie. De verschaffer kan zich er ook niet achter verschuilen dat de anderen hoe dan ook tot geweld zouden zijn overgegaan.

De verhouding tot artikel 141 Sr

Artikel 141 Sr treft wie openlijk in vereniging geweld pleegt; deze bepaling treft de facilitator die buiten beeld blijft. In de praktijk lopen de twee in elkaar over: wie aanwezig is en het geweld ondersteunt, kan al onder artikel 141 Sr vallen. Deze bepaling is vooral van belang voor degene die op afstand blijft, bijvoorbeeld door het regelen van vervoer of van een verzamelplaats, of door informatie te delen waarmee anderen hun doelwit kunnen bereiken. De aanleiding voor het artikel was groepsgeweld, met name rond voetbal. In de tekst zelf is die beperking echter niet terug te vinden, zodat ook hulp bij geweld tegen personen of goederen buiten zo'n groepscontext eronder kan vallen.

De grens met alledaags handelen

Omdat de gedragingen op zichzelf legaal kunnen zijn, doet het opzet hier al het werk. Iemand die een bus huurt, een loods beschikbaar stelt of een routebeschrijving deelt, doet niets verkeerds zolang hij niet weet waarvoor het dient. Voor het bewijs zal daarom moeten blijken uit gesprekken, berichten of omstandigheden dat de verdachte de bestemming van zijn hulp kende. Dat is meestal precies waar de verdediging op inzet.

In de praktijk

Deze bepaling komt in beeld bij georganiseerde confrontaties en bij ordeverstoringen die van tevoren zijn afgesproken. Berichtenverkeer is vaak het belangrijkste bewijsmiddel, ook maanden later nog. Wie in een groepsgesprek zit waarin zulke afspraken worden gemaakt, doet er goed aan zich daaruit terug te trekken; meelezen is niet strafbaar, maar meehelpen wel. Wordt u als verdachte gehoord, bespreek dan eerst met een advocaat wat u over uw rol wilt verklaren.