Artikel 213 Sr: Uitgeven van vals geld

Artikel 213 Sr gaat over het uitgeven van geld waarvan iemand weet dat het niet echt is. Uitgeven betekent hier: het geld in het betalingsverkeer brengen, bijvoorbeeld door ermee te betalen of het aan een ander door te geven alsof het echt is. De bepaling beschermt het vertrouwen dat iedereen in wettige betaalmiddelen moet kunnen hebben; dat vertrouwen verdwijnt zodra vals geld ongemerkt kan rondgaan. Wie het geld zelf heeft nagemaakt of vervalst, valt niet onder dit artikel maar onder artikel 209 Sr.

De bestanddelen

• Uitgeven — het geld gaat over naar een ander in het gewone betalingsverkeer. Het enkele bezit is nog geen uitgeven; er moet een overdracht zijn, of een poging daartoe.
• Vals of vervalst — vals is geld dat nooit echt is geweest, vervalst is echt geld dat zo is bewerkt dat het een andere waarde of herkomst lijkt te hebben. Muntspeciën is de wettelijke term voor munten.
• Opzettelijk — het opzet slaat op de valsheid. Op het moment van uitgeven moet de verdachte weten dat het geld niet deugt. Voorwaardelijk opzet volstaat: wie zich bewust is van de aanmerkelijke kans dat het geld vals is en die kans aanvaardt, handelt opzettelijk.

- Behoudens artikel 209 Sr — de wetgever geeft voorrang aan het zwaardere artikel 209 Sr. Dat artikel treft degene die het geld zelf heeft nagemaakt of vervalst, of die de valsheid al kende toen hij het ontving. Voor artikel 213 Sr blijft over: wie het geld te goeder trouw in handen kreeg en het pas daarna, met wetenschap van de valsheid, doorgeeft.

Wanneer wist de verdachte het?

Het draait in deze zaken bijna altijd om de wetenschap op het moment van betalen. Iemand die zonder erg een vals biljet aanneemt en het later in een winkel uitgeeft zonder enig vermoeden, pleegt geen strafbaar feit. Ontdekt hij de valsheid en geeft hij het geld toch door, dan komt artikel 213 Sr in beeld. Die wetenschap wordt afgeleid uit de omstandigheden van het geval: hoe het geld is verkregen, hoeveel het was, en wat de verdachte er zelf over verklaart. Wie merkt dat hij vals geld in handen heeft, kan dat melden bij de politie of bij een bank; daarmee is het probleem uit de wereld.

De straf

De wet noemt gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of een geldboete van de vierde categorie. De geldboetecategorieën staan in artikel 23 Sr; de vierde is een van de middenzware categorieën en het bedrag ervan wordt periodiek aangepast. Binnen dat maximum kijkt de rechter naar de omvang van de zaak en naar de vraag of het om een eenmalige gelegenheid ging of om een structureel patroon.

Afbakening

Artikel 209 Sr gaat over degene die het geld zelf namaakte of vervalste, of het met kennis van de valsheid ontving en vervolgens uitgaf; dat is de zwaardere variant. Artikel 210 Sr richt zich op het in omloop brengen van geld dat weliswaar bestemd was om wettig betaalmiddel te worden, maar dat langs onrechtmatige weg in het verkeer komt. Artikel 214 Sr grijpt eerder in: het treft hulpmiddelen en gegevens die bestemd zijn om geld na te maken. Wordt iemand voor een van deze feiten veroordeeld, dan bepaalt artikel 214bis Sr dat het valse geld verbeurd wordt verklaard.

Een voorbeeld: iemand krijgt bij een contante verkoop een biljet terug dat later vals blijkt. Merkt hij dat pas achteraf en geeft hij het niet meer uit, dan gebeurt er strafrechtelijk niets. Besluit hij het toch nog ergens te besteden om zijn schade te beperken, dan is precies dat het feit dat artikel 213 Sr strafbaar stelt.

In de praktijk

Aangiften komen vaak van winkeliers en banken, die valse biljetten bij controle onderscheppen. Voor de verdachte is de kernvraag altijd wat hij wist en wanneer hij dat wist; daarover verklaren tegenover de politie is verstandig te doen na overleg met een advocaat. Wie zelf slachtoffer is en vals geld aangenomen blijkt te hebben, krijgt dat geld niet vergoed, maar loopt door het te melden geen risico op vervolging.