Artikel 27 Sr: Aftrek van voorarrest van de straf

Wie tijdens het onderzoek al vastzit, mag die tijd niet twee keer ondergaan. Dit artikel schrijft daarom voor dat de rechter bij een tijdelijke gevangenisstraf, hechtenis of taakstraf beveelt dat de periode van vrijheidsbeneming vóór de uitvoering van het vonnis volledig van de straf wordt afgetrokken. Zit iemand drie maanden in voorarrest en krijgt hij zes maanden gevangenisstraf, dan resteren er nog drie.

Welke tijd meetelt

Het eerste lid noemt de vormen van vrijheidsbeneming die in mindering komen.

• Inverzekeringstelling door de politie in de eerste dagen na de aanhouding.
• Voorlopige hechtenis op bevel van de rechter-commissaris of de rechtbank.
• Gijzeling op grond van artikel 6:6:25 Sv.
• Verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis of observatiekliniek als dat op bevel tot observatie gebeurde.
• Detentie in het buitenland die het gevolg was van een Nederlands verzoek om uitlevering of overlevering.

Het gaat alleen om tijd waarin de vrijheid werkelijk was ontnomen. Is de voorlopige hechtenis een periode geschorst geweest, bijvoorbeeld omdat de verdachte onder voorwaarden naar huis mocht, of heeft hij zich eraan onttrokken, dan telt die periode niet mee.

Er geldt nog één begrenzing: is die tijd op grond van artikel 68, eerste lid, laatste volzin, Sv al afgetrokken van een andere vrijheidsstraf die de veroordeelde heeft ondergaan, dan gebeurt dat niet nog eens. Dubbele aftrek is uitgesloten.

Hoe er wordt geteld

Het tweede lid geeft een rekenregel voor de randen van de periode: de eerste dag van de inverzekeringstelling telt als volle dag mee, terwijl de dag waarop zij eindigt buiten beschouwing blijft. Zo wordt voorkomen dat over dezelfde dag twee keer wordt geteld.

Bij een taakstraf is de aftrek niet vanzelfsprekend, omdat dagen en uren niet gelijk zijn. De rechter moet daarom in zijn uitspraak zeggen volgens welke maatstaf hij omrekent, dus hoeveel uren taakstraf tegen één dag voorarrest wegvallen; in de praktijk is dat meestal twee uren per dag. Bij een geldboete is aftrek volgens het derde lid mogelijk maar niet verplicht; kiest de rechter ervoor, dan bepaalt hij ook daar de maatstaf.

Als de veroordeling een ander feit betreft

Het vierde lid regelt een situatie die vaak voorkomt. Iemand zit vast voor het ene feit, maar wordt in dezelfde vervolging veroordeeld voor een ander feit, bijvoorbeeld omdat hij van het eerste wordt vrijgesproken. Ook dan komt de ondergane tijd in mindering. De gedachte is dat de vrijheidsbeneming samenhing met één vervolging; wie daaruit uiteindelijk veroordeeld wordt, mag de tijd meenemen.

In de praktijk

Controleer in het vonnis of de aftrek er staat: zij hoort er te zijn, maar het aantal dagen kan afwijken van wat u zelf hebt geteld, bijvoorbeeld door de regel over de eerste en laatste dag of door een periode van schorsing. Klopt er iets niet, kaart dat dan snel aan bij uw advocaat, want de aftrek bepaalt rechtstreeks hoe lang u nog vastzit. Wordt een taakstraf opgelegd na een periode voorarrest, kijk dan naar de maatstaf die de rechter heeft gekozen; die maakt het verschil tussen een handvol uren en een aanzienlijk deel van de straf.