Artikel 333 Sr: Verplaatsen van grensafscheidingen

Waar de ene tuin ophoudt en de andere begint, blijkt uit palen, stenen, sloten, hagen of andere markeringen. Artikel 333 Sr beschermt die markeringen. Strafbaar is wie vernielt, verplaatst, verwijdert of onbruikbaar maakt wat dient om de grenzen van erven af te bakenen, met de bedoeling zichzelf of een ander een voordeel te bezorgen waarop geen recht bestaat.

De bestanddelen

• Wat tot afbakening dient — het gaat niet alleen om officiële grenspalen. Ook een muurtje, een rij stenen, een greppel of een andere markering die in de praktijk de grens aangeeft, valt eronder.
• Vernielen, verplaatsen, verwijderen of onbruikbaar maken — elke handeling waardoor de markering haar functie verliest of op de verkeerde plek komt te staan.

- Oogmerk van wederrechtelijke bevoordeling — dit is het onderscheidende bestanddeel. De dader moet erop uit zijn geweest zichzelf of een ander te bevoordelen, doorgaans door een stuk grond in gebruik te nemen waar hij geen recht op heeft.

Waarom het oogmerk zo bepalend is

Zonder dat oogmerk is er geen misdrijf volgens dit artikel. Wie bij het aanleggen van een tuin een oude paal weghaalt omdat hij hem lelijk vindt, of wie bij graafwerk per ongeluk een markering vernielt, valt hier buiten; dat kan hooguit vernieling volgens artikel 350 Sr opleveren als het goed aan een ander toebehoort. Het strafwaardige zit in het verschuiven van een rechtstoestand: door de markering te verleggen wordt de indruk gewekt dat de grens ergens anders ligt, en daar profiteert de dader van.

De straf

De wet noemt gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Ook hier kan de rechter op grond van artikel 339 Sr de openbaarmaking van de uitspraak gelasten en de veroordeelde ontzetten uit het beroep waarin hij het feit beging, wat bijvoorbeeld kan spelen bij iemand die beroepsmatig met grondwerk of landmeten te maken heeft.

Waar het strafrecht ophoudt

Een strafzaak stelt niet vast waar de grens werkelijk ligt. Dat is een civiele vraag. Wie meent dat zijn buurman grond in gebruik heeft genomen, kan het kadaster om een grensreconstructie vragen en zo nodig de civiele rechter laten vaststellen waar de erfgrens loopt en de grond laten ontruimen. Het strafrecht komt erbij als vaststaat dat de markering doelbewust is verlegd om er beter van te worden.

Afbakening

Naast vernieling volgens artikel 350 Sr ligt de grens met het onrechtmatig betreden van andermans grond, waarvoor een aparte overtreding bestaat in artikel 461 Sr. Worden kadastrale of notariële stukken vervalst om een grens te verleggen, dan gaat het om valsheid in geschrift volgens artikel 225 Sr. Wordt de buurman met leugens bewogen om afstand te doen van grond, dan komt oplichting volgens artikel 326 Sr in beeld.

In de praktijk

Burengeschillen over grenzen lopen hoog op en het strafrecht is er zelden de snelste oplossing. Verstandig is om eerst de situatie vast te leggen met foto's en, waar mogelijk, met een meting, en daarna de civiele weg te bewandelen; buurtbemiddeling voorkomt vaak een jarenlang conflict. Doet u aangifte, dan zal de politie vooral willen weten waarom de verdachte er belang bij had de markering te verplaatsen, want juist dat oogmerk maakt het feit strafbaar.