Artikel 187 Sr: Vernielen van een officiele bekendmaking

Artikel 187 Sr beschermt de openbare bekendmaking. Wie een aankondiging die namens het bevoegd gezag in het openbaar is gedaan wederrechtelijk afscheurt, onleesbaar maakt of beschadigt om te voorkomen dat anderen ervan kennisnemen, is strafbaar. De achterliggende gedachte is eenvoudig: veel besluiten en oproepen krijgen pas werking doordat zij openbaar worden gemaakt, en burgers moeten daarvan kennis kunnen nemen.

De bestanddelen

• Een bekendmaking vanwege het bevoegd gezag — het moet gaan om een aankondiging die van of namens een bevoegde overheidsinstantie openbaar is gedaan. Een mededeling van een particulier of een reclamebiljet valt er niet onder.
• In het openbaar gedaan — de bekendmaking moet zijn gedaan op een plaats waar het publiek er kennis van kan nemen, zoals een aanplakbord, een raam van een gemeentehuis of een aankondiging bij een pand.
• Afscheuren, onleesbaar maken of beschadigen — de gedraging kan bestaan uit het afscheuren, doorkrassen, overplakken of anderszins onbruikbaar maken van de aankondiging. Het hoeft niet om een tijdelijk aangeplakt vel papier te gaan: ook een blijvend aangebrachte aankondiging telt mee. Wie een bekendmaking in haar geheel meeneemt zonder haar te beschadigen, valt buiten dit artikel; daarvoor kunnen andere bepalingen gelden.
• Wederrechtelijk — zonder recht of bevoegdheid. Wie de bekendmaking in opdracht van de instantie verwijdert omdat de termijn is verstreken, handelt niet wederrechtelijk.
• Met het oogmerk kennisneming te beletten of te bemoeilijken — dit is het hart van de bepaling. De dader moet erop uit zijn geweest anderen de informatie te onthouden of het lezen te bemoeilijken.

Dat oogmerk maakt het verschil met gewone baldadigheid. Wie uit verveling een poster van een bord trekt zonder zich te bekommeren om de inhoud, valt niet onder dit artikel; wie juist de aankondiging van een besluit weghaalt zodat de buurt er niet op tijd van hoort, wel. Het bewijs van dat oogmerk komt meestal uit de omstandigheden: welk stuk werd verwijderd, wie had er belang bij, en werd het herhaald.

De straf

Op dit feit staat gevangenisstraf van ten hoogste een maand of een geldboete van de tweede categorie. Het is daarmee een van de lichtste misdrijven in deze titel. De ernst zit niet in de schade aan het papier, maar in de aantasting van de openbaarheid; die aantasting blijft in de meeste gevallen beperkt, omdat overheidsbesluiten tegenwoordig ook langs andere weg worden gepubliceerd.

Afbakening

Ontbreekt het oogmerk om kennisneming te beletten of te bemoeilijken, dan is het afscheuren, onleesbaar maken of beschadigen van een officiele bekendmaking nog wel strafbaar, maar als overtreding: artikel 447 Sr. Artikel 187 Sr is daarvan de zwaardere, bijzondere variant. Gaat het om beschadiging van andermans eigendom zonder dat het om een officiele bekendmaking gaat, dan is vernieling in de zin van artikel 350 Sr de aangewezen bepaling. Wordt niet de bekendmaking maar een stuk in een dossier of een bewijsmiddel weggemaakt, dan komt artikel 189 Sr in beeld. Wie zich verzet tegen de ambtenaar die de aankondiging aanbrengt, valt onder artikel 180 Sr, en wie zijn bevel negeert onder artikel 184 Sr.

Een voorbeeld: bij een pand wordt een aankondiging van een sluiting opgehangen. Een betrokkene scheurt die kort daarna weg zodat omwonenden en klanten niet zien wat er speelt. Dat kan onder artikel 187 Sr vallen.

In de praktijk

Vervolgingen op grond van dit artikel zijn zeldzaam; het feit komt meestal aan het licht doordat een instantie constateert dat een aankondiging steeds verdwijnt. Voor de betrokken overheid is het praktisch relevanter dat de bekendmaking rechtsgeldig heeft plaatsgevonden dan dat er iemand wordt vervolgd. Bent u het niet eens met een besluit dat is aangekondigd, gebruik dan de bezwaar- of beroepsmogelijkheid die in de bekendmaking staat vermeld.