- Als schuldig aan opzetheling wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie: a. hij die een goed verwerft, voorhanden heeft of overdraagt, dan wel een persoonlijk recht op of een zakelijk recht ten aanzien van een goed vestigt of overdraagt, terwijl hij ten tijde van de verwerving of het voorhanden krijgen van het goed dan wel het vestigen van het recht wist dat het een door misdrijf verkregen goed betrof; b. hij die opzettelijk uit winstbejag een door misdrijf verkregen goed voorhanden heeft of overdraagt, dan wel een persoonlijk recht op of zakelijk recht ten aanzien van een door misdrijf verkregen goed overdraagt.
- Met dezelfde straf wordt gestraft hij die opzettelijk uit de opbrengst van enig door misdrijf verkregen goed voordeel trekt.
←
Terug 415c · Ontzetting van het kiesrecht bij terroristische misdrijven
Verder 417 · Gewoonteheling
→
Artikel 416 Sr: Opzetheling
Opzetheling
Wettekst
Toelichting
Heling is het sluitstuk van vermogenscriminaliteit: zonder afnemers heeft stelen weinig zin. Artikel 416 Sr stelt daarom strafbaar dat iemand een goed verwerft, onder zich heeft of doorgeeft terwijl hij weet dat het door een misdrijf is verkregen. Daarnaast is strafbaar wie opzettelijk uit winstbejag met zo'n goed handelt, en wie opzettelijk voordeel trekt uit de opbrengst ervan. Op opzetheling staat gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vijfde categorie.
De bestanddelen
- Een goed — de bepaling ziet op zaken, maar ook op het vestigen of overdragen van rechten met betrekking tot een goed. Zo valt ook het financieel afwikkelen van een gestolen zaak eronder.
- Door misdrijf verkregen — het gaat om een goed dat uit een misdrijf komt: diefstal, verduistering, oplichting, afpersing. Komt het uit een overtreding, dan valt het buiten dit artikel. Wie het gronddelict pleegde en welke straf die persoon kreeg, hoeft niet vast te staan; wel dat het goed uit enig misdrijf afkomstig is.
- Verwerven, voorhanden hebben, overdragen — het is dus niet nodig dat iemand het goed koopt. Het bewaren voor een ander of het doorgeven aan een derde is genoeg. Bij het voorhanden hebben moet de betrokkene wel enige feitelijke zeggenschap over het goed hebben.
- Wetenschap op het juiste moment — bij de eerste variant moet de wetenschap er zijn op het moment van verwerven of van het voorhanden krijgen. Wie pas later ontdekt hoe het zit, valt niet onder die variant; hij kan wel onder de tweede vallen als hij daarna uit winstbejag met het goed handelt.
Opzet en winstbejag
De wet eist volle wetenschap: de verdachte moet hebben geweten dat het goed uit misdrijf kwam. In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat daarvoor ook voldoende is dat iemand de aanmerkelijke kans daarop bewust heeft aanvaard. Wie een dure fiets voor een fractie van de prijs in een steegje koopt van een onbekende zonder sleutel of papieren, kan zich moeilijk beroepen op onwetendheid. Bij de tweede variant komt daar het winstbejag bij: de betrokkene handelt met het oog op financieel voordeel voor zichzelf of voor een ander.
Het tweede lid
Het tweede lid straft met dezelfde maat wie opzettelijk voordeel trekt uit de opbrengst van een door misdrijf verkregen goed. Daarmee is ook het profiteren strafbaar zonder dat het goed zelf ooit door de handen van de verdachte ging: denk aan iemand die bewust laat betalen uit de opbrengst van gestolen goederen.
Afbakening
Wie een goed zelf heeft gestolen, kan daarnaast niet als heler van datzelfde goed worden veroordeeld; hij wordt vervolgd voor de diefstal van artikel 310 Sr of voor de verduistering van artikel 321 Sr. Ontbreekt de wetenschap maar had de verdachte het moeten vermoeden, dan komt de schuldheling van artikel 417bis Sr in beeld, met een aanmerkelijk lager maximum. Maakt iemand van heling een gewoonte, dan geldt artikel 417 Sr. Verhult iemand de criminele herkomst van geld of goederen, dan raakt de zaak aan het witwassen van artikel 420bis Sr.
Een voorbeeld: iemand koopt via een berichtenapp een telefoon die kort daarvoor bij een woninginbraak is buitgemaakt. Wist hij dat, dan is er opzetheling; verkoopt hij toestellen op deze manier stelselmatig door, dan komt gewoonteheling in zicht.
In de praktijk
Slachtoffers van diefstal doen er goed aan serienummers en aankoopbewijzen te bewaren; daarmee kan de politie een teruggevonden goed aan de aangifte koppelen. Voor kopers geldt dat een prijs die te mooi is om waar te zijn, in een strafzaak zwaar meeweegt. Bewaar bij tweedehands aankopen altijd de gegevens van de verkoper en het betaalbewijs: dat is niet alleen bewijs van goede trouw, het maakt ook het teruggeven van een goed aan de rechthebbende eenvoudiger.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan de dief ook heler van hetzelfde goed zijn?
De Hoge Raad stelt voorop dat heling een begunstigingsmisdrijf is. Hoewel de tekst van het artikel dat niet uitsluit, kan wie een goed zelf door misdrijf heeft verkregen daarvoor niet wegens heling worden gestraft; wordt dat aannemelijk, dan is een veroordeling wegens heling uitgesloten. Wie de diefstal door een ander alleen heeft uitgelokt, kan wel heler zijn. Het beroep wordt verworpen.
-
Is een digitale kopie van gestolen stukken een goed?
De Hoge Raad vernietigt het arrest van het hof. Uit het bewijs kan niet volgen dat de fotografische opnamen van de weggenomen examenopgaven en de gegevensdrager waarop die stonden door diefstal zijn verkregen: die opnamen zijn immers pas gemaakt nadat de opgaven waren weggenomen. Ook is volgens de Hoge Raad onbegrijpelijk dat het hof die opnamen als goed in de zin van het helingsartikel aanmerkte op de enkele grond dat de gefotografeerde examens tot het examen een zekere economische waarde hebben.
-
Moet het gronddelict voor de helingshandeling zijn gepleegd?
De Hoge Raad oordeelt dat het hof een onjuiste maatstaf heeft gebruikt. Een goed kan in beginsel alleen door misdrijf verkregen zijn als dat misdrijf is gepleegd voor de gedraging die als heling ten laste is gelegd. Dat de aanwezigheid van de schilderijen bij de verdachte in causaal verband stond met een verzekeringsfraude die pas na de overdracht werd gepleegd, is dus niet genoeg. Het arrest wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Moet de heler bij het verkrijgen al wetenschap hebben?
De Hoge Raad overweegt dat wat hij over het tijdstip van de wetenschap bij opzetheling vooropstelt, ook geldt voor schuldheling. Het verschil is alleen dat daar niet wordt geeist dat de verdachte de criminele herkomst wist, maar dat hij die redelijkerwijs had moeten vermoeden. Wie pas na het verwerven of voorhanden krijgen reden had voor dat vermoeden, kan op die grond dus niet voor schuldheling worden gestraft. Het beroep wordt verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.