Artikel 243 Sr: Opzetverkrachting

Artikel 243 Sr bevat het zwaarste delict uit deze reeks. Strafbaar is het verrichten van seksuele handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam, terwijl de dader weet dat de wil daartoe bij de ander ontbreekt. Het tweede lid kent een verhoogd maximum wanneer het feit gepaard gaat met dwang, geweld of bedreiging.

De bestanddelen van het eerste lid

• Seksuele handelingen met een persoon — hoe ruim dat moet worden gelezen, volgt uit artikel 239 Sr; ook het laten ondergaan door een derde valt eronder.
• Bestaande uit of mede uit seksueel binnendringen — dit bestanddeel onderscheidt verkrachting van aanranding. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad gaat het om ieder binnendringen van het lichaam met een seksuele strekking. Welke lichaamsopening het betreft en waarmee wordt binnengedrongen, doet er niet toe; het hoeft dus niet om het geslachtsdeel van de dader te gaan. Blijft het bij aanraken aan de buitenkant van het lichaam, dan is er geen binnendringen en gaat het om aanranding. Was het binnendringen één onderdeel van een groter seksueel contact, dan valt dat contact als geheel onder dit artikel, voor zover de overige handelingen er in tijd nauw mee samenhangen.
• Het ontbreken van de wil — instemming ontbrak. Artikel 244 Sr wijst toestanden aan waarin de wil in ieder geval ontbreekt.

- Weten — de wet eist wetenschap bij de dader. Dat is de grens met de schuldvariant van artikel 242 Sr, waar een ernstige reden om te vermoeden volstaat.

Het tweede lid: dwang, geweld of bedreiging

Gaat het feit gepaard met dwang, geweld of bedreiging, dan geldt een aanzienlijk hoger maximum. Net als bij de aanranding noemt de wet drie momenten: voorafgaand aan, tijdens of na de handelingen. Dat laatste is van belang bij geweld dat wordt gebruikt om het slachtoffer te beletten weg te gaan of erover te spreken. Verzet van het slachtoffer is voor het basisdelict niet vereist; het ontbreken van de wil is voldoende.

De straf

Op het eerste lid staat gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Op de gekwalificeerde variant staat gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Bij deze maxima kan de rechter ook maatregelen betrekken die verder gaan dan de straf zelf, zoals een contactverbod of, wanneer daarvoor grond bestaat, behandeling in een strafrechtelijk kader.

Afbakening

Artikel 242 Sr is de schuldvariant. Ontbreekt het binnendringen, dan gaat het om aanranding op grond van artikel 241 Sr of artikel 240 Sr. Bij kinderen gelden eigen bepalingen waarin niet het ontbreken van de wil maar de leeftijd en de verhouding tot het kind vooropstaan, waaronder de artikelen 246 en 248 Sr. Loopt het feit uit op zwaar lichamelijk letsel of de dood, dan komen daarnaast andere misdrijven tegen het leven en het lichaam in beeld. Is er sprake van uitbuiting in een dwangrelatie, dan kan mensenhandel op grond van artikel 273f Sr aan de orde zijn.

In de praktijk

Aangifte kan bij elke politie-eenheid; zedenzaken worden behandeld door gespecialiseerde rechercheurs en aan de aangifte gaat doorgaans een informatief gesprek vooraf waarin wordt uitgelegd wat aangifte en onderzoek betekenen. Sporenonderzoek is alleen binnen een beperkte periode zinvol, dus snel contact opnemen is verstandig, ook als u nog niet weet of u aangifte wilt doen; bij centra waar zorg en politie voor slachtoffers van seksueel geweld samenkomen kunt u ook zonder aangifte terecht. Slachtoffers hebben recht op bijstand van een advocaat, op inzage in het dossier en op het uitoefenen van hun spreekrecht op de zitting, en zij kunnen hun schade vorderen als benadeelde partij. Ook wanneer er veel tijd is verstreken, kan een gesprek met de politie zinvol zijn; of vervolging nog mogelijk is, hangt af van de verjaringsregels. Voor de verdachte geldt dat bijstand van een advocaat vanaf het eerste verhoor van groot belang is.