Artikel 138c Sr: Overnemen van niet-openbare gegevens

Gegevens zijn geen goed dat je kunt wegnemen zoals een fiets; diefstal past er juridisch niet op. Daarom kent het wetboek deze zelfstandige bepaling. Strafbaar is wie opzettelijk en zonder recht gegevens die niet openbaar zijn en die in een geautomatiseerd werk zijn opgeslagen, voor zichzelf of voor een ander overneemt of doorgeeft. Op dit misdrijf staat maximaal een jaar cel, met een geldboete van de vierde categorie als alternatief.

De bestanddelen

• Niet-openbare gegevens. Informatie die niet voor het publiek beschikbaar is. Wat vrij op internet staat, valt erbuiten.
• Opgeslagen in een geautomatiseerd werk. De gegevens moeten in een computer, server, telefoon of ander gegevensverwerkend apparaat staan.
• Overnemen of doorgeven. Kopiëren naar een eigen omgeving, of doorsturen naar iemand anders. De gegevens hoeven niet te verdwijnen bij de rechthebbende; het gaat om de kopie.

- Opzettelijk en wederrechtelijk. Bewust en zonder recht. Wie op grond van zijn functie toegang heeft en de gegevens gebruikt zoals het hoort, handelt niet wederrechtelijk.

De gelaagde strafmaxima

• Het tweede lid. Gaat het om gegevens van een niet-contant betaalinstrument, zoals een bankpas of een creditcard, dan geldt een maximum van twee jaren of een geldboete van de vierde categorie.
• Het derde lid. Handelt de dader met het oogmerk zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen, dan loopt het maximum op tot drie jaren.

- Het vierde lid. Werd het feit gepleegd ten behoeve van een buitenlandse mogendheid, dan gaat de gevangenisstraf met een derde omhoog.

De positie van de insider

Een groot deel van de zaken gaat niet over hackers van buiten, maar over mensen die zelf toegang hadden: medewerkers die klantgegevens kopiëren, of die informatie opzoeken en doorspelen aan derden. Dat de toegang op zichzelf toegestaan was, sluit strafbaarheid niet uit. Beslissend is of het overnemen of doorgeven binnen de bevoegdheid viel. Wie gegevens raadpleegt voor een doel dat niets met het werk te maken heeft, handelt zonder recht.

Afbakening

Wordt eerst een systeem binnengedrongen en worden daarna gegevens overgenomen, dan geldt artikel 138ab Sr, tweede lid, met een hoger maximum. Wordt communicatie onderweg afgetapt, dan is artikel 139c Sr van toepassing. Het verwerven of voorhanden hebben van gegevens die door een misdrijf zijn verkregen, is geregeld in artikel 139g Sr. Worden gegevens juist vernield of onbruikbaar gemaakt, dan komt artikel 350a Sr in beeld.

In de praktijk

Voor organisaties zijn logbestanden hier van doorslaggevend belang: zij laten zien wie wat heeft geraadpleegd en gekopieerd. Naast aangifte bij de politie geldt bij persoonsgegevens een eigen meldingsplicht bij de toezichthouder. Voor een verdachte werknemer is de kern of hij bevoegd was en met welk doel hij handelde; e-mails en berichten waarin de gegevens werden aangeboden of gedeeld, zijn daarbij meestal doorslaggevend. Naast de strafzaak dreigt in zulke gevallen ontslag en een civiele vordering; laat u daarom vroeg adviseren.