Artikel 90 Sr: Valse sleutels

Bij een aantal delicten is het gebruik van valse sleutels een strafverzwarende omstandigheid. Dit artikel geeft daarvoor een ruime omschrijving: onder valse sleutels vallen alle werktuigen die niet bestemd zijn om het betreffende slot te openen. Het gaat dus niet om nagemaakte sleutels alleen.

Het draait om de bestemming

Beslissend is niet hoe het voorwerp eruitziet of waarvan het is gemaakt, maar of het bestemd is om juist dat slot te openen. Elk voorwerp waarmee een slot wordt geopend zonder dat het daarvoor is bedoeld, valt onder de omschrijving. Daarmee kon de wetgever voorkomen dat de bepaling zou verouderen naarmate sloten en hulpmiddelen veranderen: de maatstaf zegt niets over de techniek.

Ook een echte sleutel kan vals zijn

In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat ook een op zichzelf echte sleutel als valse sleutel kan gelden, namelijk wanneer degene die hem gebruikt daartoe niet gerechtigd is. De sleutel is dan wel voor dat slot gemaakt, maar niet bestemd om door deze persoon te worden gebruikt. Zo valt bijvoorbeeld het gebruik van een sleutel die na afloop van een huurperiode niet is ingeleverd binnen het bereik van de bepaling. Die gedachte heeft de Hoge Raad ook doorgetrokken naar het betalingsverkeer: wie zonder daartoe gerechtigd te zijn met andermans betaalpas en pincode geld uit een automaat haalt, maakt volgens vaste rechtspraak gebruik van een valse sleutel.

Waarom deze omstandigheid meetelt

• Een afsluiting wordt overwonnen. Net als bij braak of inklimming neemt de dader een obstakel dat er bewust was aangebracht.
• Geen zichtbare schade. Juist doordat er niets stukgaat, kan een slachtoffer lang in de veronderstelling blijven dat er niets is gebeurd.

- Vertrouwen wordt beschaamd. Bij het onbevoegde gebruik van een echte sleutel gaat het vaak om iemand uit de kring van het slachtoffer.

Verhouding tot de andere omstandigheden

Valse sleutels staan in dezelfde reeks als braak en de inklimming van artikel 89 Sr. Zij maken diefstal tot gekwalificeerde diefstal in de zin van artikel 311 Sr en spelen ook een rol bij bepalingen die de beslotenheid van een woning beschermen, zoals artikel 138 Sr. In een concrete zaak kan meer dan één van deze omstandigheden tegelijk aan de orde zijn.

In de praktijk

Voor slachtoffers is dit een belangrijke reden om bij een inbraak zonder sporen toch aangifte te doen: het ontbreken van schade betekent niet dat er niets strafbaars is gebeurd. Ga na wie er sleutels heeft of heeft gehad en meld dat bij de aangifte; verzekeraars vragen daar doorgaans ook naar. Laat na een inbraak of na het verlies van sleutels de cilinders vervangen. Voor wie als verdachte wordt gehoord, ligt het zwaartepunt bij de vraag of hij bevoegd was de sleutel te gebruiken; dat is een punt waarover met een advocaat verweer kan worden gevoerd.