Artikel 90ter Sr: Elektriciteitswerken

De stroomvoorziening is een van de voorzieningen waarvan de samenleving volledig afhankelijk is. Het wetboek beschermt haar met eigen strafbepalingen, en dit artikel maakt duidelijk wat daarbij onder elektriciteitswerken wordt verstaan: werken die dienen om elektriciteit op te wekken, te geleiden, om te zetten of te leveren, samen met de werken die daarmee samenhangen voor beveiliging, bevestiging, ondersteuning en waarschuwing.

De hele keten

• Opwekking. De installaties waar elektriciteit wordt voortgebracht.
• Transport en omzetting. Leidingen, kabels en de werken waarin de spanning wordt omgezet.
• Levering. Alles wat nodig is om de stroom bij de afnemer te brengen.

- Hulpwerken. Ook masten, bevestigingen, afschermingen en waarschuwingsborden horen erbij; zonder die onderdelen is de voorziening niet veilig te gebruiken.

Wat er niet onder valt

Het tweede lid sluit telegraaf- en telefoonwerken uit. Die vielen onder een eigen regeling, wat te verklaren is uit de tijd waarin de bepaling is geschreven. Voor de toepassing van deze bepaling is het onderscheid nog steeds van belang: het gaat om de energievoorziening, niet om communicatienetwerken.

Waarom deze bescherming apart staat

Schade aan het elektriciteitsnet raakt zelden alleen de eigenaar. Uitval treft huishoudens, ziekenhuizen, verkeer en bedrijven tegelijk, en de gevolgen zijn niet te overzien op het moment dat de schade wordt aangericht. Het begrip komt daarom op twee plaatsen terug. In de titel over misdrijven waardoor de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht, staan artikel 161bis Sr en artikel 161ter Sr, die het vernielen of verstoren van een elektriciteitswerk bestraffen als daardoor gevaar of stoornis ontstaat. Daarnaast kent de titel over vernieling in artikel 351 Sr en artikel 351bis Sr eigen bepalingen voor onder meer elektriciteitswerken, die zwaarder wegen dan de gewone vernieling. In beide gevallen gaat het om meer dan de waarde van het beschadigde onderdeel: het gaat om het belang dat iedereen bij de voorziening heeft.

Opzet en schuld

Bij de bepalingen waarin dit begrip terugkeert, is doorgaans van belang of iemand opzettelijk heeft gehandeld of dat hem schuld te verwijten valt. Dat verschil bepaalt welke bepaling van toepassing is en hoe zwaar het feit weegt. Ook speelt vaak de vraag of er gevaar voor personen te duchten was; dat gevaar hoeft zich niet te hebben verwezenlijkt, maar het moet wel reëel zijn geweest.

In de praktijk

Voor bedrijven die graven of bouwen is dit een reëel risico: het beschadigen van kabels kan meer zijn dan een civiele schadepost. Vraag altijd vooraf de ligging van kabels en leidingen op en houd u aan de voorschriften bij het graven; dat voorkomt zowel ongelukken als strafrechtelijke aansprakelijkheid. Voor particulieren geldt vooral: blijf weg bij installaties, transformatorhuisjes en masten, ook wanneer zij niet zichtbaar zijn afgesloten. Constateert u schade of een gevaarlijke situatie, meld dat dan direct bij de netbeheerder of bij de politie.