Artikel 214 Sr: Hulpmiddelen voor valsemunterij

Artikel 214 Sr grijpt in voordat er ook maar één vals biljet bestaat. Strafbaar is het maken, ontvangen, verwerven of onder zich hebben van middelen die bestemd zijn om munten of bankbiljetten na te maken of te vervalsen, mits de betrokkene die bestemming kent. De wetgever wil valsemunterij in een vroeg stadium kunnen stoppen, omdat de schade aan het betalingsverkeer zich anders razendsnel verspreidt.

De bestanddelen

• Vervaardigen, ontvangen, zich verschaffen of voorhanden hebben — vier gedragingen die elk op zichzelf genoeg zijn. Voorhanden hebben is de ruimste: daarvoor is voldoende dat iemand feitelijk over de middelen kan beschikken, ook als ze niet van hem zijn en hij ze niet zelf heeft gehaald.
• Stoffen, voorwerpen of gegevens — de wet noemt bewust ook gegevens. Daarmee vallen digitale bestanden en ontwerpen er net zo goed onder als fysieke apparatuur of grondstoffen.
• Bestemd tot het namaken of vervalsen — het middel moet die bestemming hebben. Bij spullen die alleen voor dit doel bruikbaar zijn, spreekt dat vanzelf. Bij middelen die ook een gewoon, alledaags gebruik kennen, hangt alles af van de vraag waarvoor ze in dit geval waren bedoeld.

- Waarvan hij weet — de wet eist wetenschap. Wie werkelijk niet doorheeft waarvoor de middelen bestemd zijn, valt buiten dit artikel; een vermoeden dat iemand had kunnen hebben is niet genoeg.

Wetenschap in plaats van oogmerk

Opvallend is wat artikel 214 Sr níet eist. Er hoeft geen plan te zijn om zelf geld na te maken, en er hoeft ook geen begin van uitvoering te zijn. Wie de middelen voor een ander bewaart en weet waarvoor ze dienen, is al strafbaar. Daar staat tegenover dat de wetenschap hard moet worden gemaakt. In een strafzaak gaat het onderzoek dan ook vooral over de context: hoe de middelen bij de verdachte terechtkwamen, wat er verder in dezelfde ruimte lag en wat er over is gecommuniceerd.

De straf

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie — hetzelfde niveau als bij het uitgeven van vals geld in artikel 213 Sr. Bij een veroordeling volgt op grond van artikel 214bis Sr verbeurdverklaring van de middelen die naar hun aard voor valsemunterij bestemd zijn.

Afbakening

Artikel 208 Sr stelt het namaken of vervalsen zelf strafbaar; artikel 214 Sr zit daar vóór. Artikel 214 Sr is een zelfstandige strafbaarstelling van voorbereiding. Daarnaast blijft de algemene voorbereidingsbepaling van artikel 46 Sr bruikbaar: op het namaken van geld staat een straf die hoog genoeg is voor die bepaling, zodat de voorbereiding ervan in principe ook langs die weg kan worden vervolgd. Komt het tot een begin van uitvoering, dan komt daarnaast poging op grond van artikel 45 Sr in beeld. Wordt er samengewerkt in georganiseerd verband, dan kan ook deelneming aan een criminele organisatie op grond van artikel 140 Sr aan de orde zijn.

Een voorbeeld: bij een doorzoeking wordt in een loods apparatuur aangetroffen die alleen te gebruiken is voor het nabootsen van bankbiljetten. De huurder van de loods zegt dat hij de spullen voor een kennis bewaart. Erkent hij dat hij wist waarvoor ze bedoeld waren, dan is het feit rond; blijft dat onduidelijk, dan draait de zaak volledig op de vraag of die wetenschap uit de omstandigheden kan worden afgeleid.

In de praktijk

Zaken op grond van dit artikel beginnen vaak met een doorzoeking of een controle, en zelden met een aangifte. Voor de verdediging is de eerste vraag of het aangetroffene werkelijk voor dit doel bestemd was, en de tweede of de verdachte dat wist. Wie als verdachte wordt gehoord, doet er goed aan zich eerst door een advocaat te laten bijstaan; de verklaring over wetenschap is in dit type zaak vaak doorslaggevend.