Artikel 429ter Sr: Seksuele straatintimidatie

Artikel 429ter Sr is de bepaling tegen seksuele straatintimidatie. Strafbaar is wie een ander in de openbare ruimte op indringende, seksueel getinte wijze benadert — met woorden, gebaren, geluiden of door aanraking — wanneer dat gedrag vreesaanjagend, vernederend, kwetsend of onterend is te achten. De wet blijft hier bij hechtenis van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de derde categorie. De bepaling beschermt het recht om zich vrij en onbevangen in de openbare ruimte te bewegen.

De bestanddelen

• In het openbaar — het gedrag speelt zich af op een plaats die voor het publiek toegankelijk is: de straat, het openbaar vervoer, een park, een uitgaansgebied.
• Indringend seksueel benaderen — de benadering moet een seksueel karakter hebben en opdringerig zijn. Een compliment of een uitnodiging is dat niet; het gaat om gedrag dat de ander overvalt en geen ruimte laat.
• Opmerkingen, gebaren, geluiden of aanrakingen — de wet noemt vier manieren waarop dat kan gebeuren. Woorden zijn dus voldoende; er hoeft geen fysiek contact te zijn.

- Vreesaanjagend, vernederend, kwetsend of onterend — dit is de maatstaf. De rechter beoordeelt dat naar objectieve maatstaven en betrekt daarbij de omstandigheden: tijdstip, plaats, het aantal betrokkenen en de reactie van degene die het overkwam.

Waarom een aparte bepaling

Vóór deze bepaling viel dit gedrag vaak tussen wal en schip. Belediging vraagt om een aantasting van de eer of goede naam, en de zedenmisdrijven vragen om veel verdergaande gedragingen. Voor het gedrag daartussenin — indringend, seksueel, in het openbaar, maar zonder dat het een zedenmisdrijf oplevert — was geen passende bepaling. Artikel 429ter Sr vult dat gat en geeft de politie een grondslag om ter plaatse op te treden.

Wat het niet is

De bepaling verbiedt geen contact tussen onbekenden en maakt van een ongelukkige opmerking geen strafbaar feit. Het gaat om benadering die indringend is én die naar objectieve maatstaven vreesaanjagend, vernederend, kwetsend of onterend is. Die dubbele eis begrenst de reikwijdte. Blijft het bij een eenmalige, niet-opdringerige uitlating, dan is er geen overtreding.

Afbakening

Gaat het om aanraking van seksuele aard die verder gaat dan deze omschrijving, dan komen de zedenmisdrijven in beeld, die veel zwaarder worden bestraft. Wordt iemand stelselmatig benaderd, achtervolgd of lastiggevallen over een langere periode, dan is de belaging van artikel 285b Sr aan de orde. Blijft het bij hinderlijk volgen zonder seksueel karakter, dan geldt artikel 426bis Sr. Een verdachte kan dus voor dezelfde gebeurtenis met verschillende bepalingen te maken krijgen, afhankelijk van wat precies is gebeurd.

In de praktijk

Voor wie dit overkomt: aangifte doen kan, en het helpt om zo snel mogelijk vast te leggen wat er is gezegd of gedaan, waar en hoe laat, en of er getuigen of camerabeelden waren. Veel gemeenten hebben daarnaast meldpunten voor straatintimidatie, en er bestaan hulporganisaties waar mensen terechtkunnen voor ondersteuning. Voor een verdachte geldt dat hij niet verplicht is te verklaren en zich kan laten bijstaan door een advocaat; ook bij een overtreding kan een veroordeling gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor een verklaring omtrent het gedrag.