- Hij die in de woning of het besloten lokaal of erf, bij een ander in gebruik, wederrechtelijk binnendringt of, wederrechtelijk aldaar vertoevende, zich niet op de vordering van of vanwege de rechthebbende aanstonds verwijdert, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of geldboete van de derde categorie.
- Hij die zich de toegang heeft verschaft door middel van braak of inklimming, van valse sleutels, van een valse order of een vals kostuum, of die, zonder voorkennis van de rechthebbende en anders dan ten gevolge van vergissing binnengekomen, aldaar wordt aangetroffen in de voor de nachtrust bestemde tijd, wordt geacht te zijn binnengedrongen.
- Indien hij bedreigingen uit of zich bedient van middelen geschikt om vrees aan te jagen, wordt hij gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.
- De in het eerste en derde lid bepaalde gevangenisstraffen kunnen met een derde worden verhoogd, indien twee of meer verenigde personen het misdrijf plegen.
Artikel 138 Sr: Huisvredebreuk
Huisvredebreuk
Wettekst
Toelichting
Iedereen moet zich in zijn eigen huis veilig kunnen voelen. Deze bepaling beschermt dat huisrecht. Strafbaar is wie zonder recht binnendringt in de woning, het besloten lokaal of het erf dat bij een ander in gebruik is, en ook wie daar zonder recht is en niet meteen weggaat als de rechthebbende hem dat vraagt. Het maximum is een jaar gevangenisstraf, met een geldboete van de derde categorie als alternatief.
De bestanddelen
- Woning, besloten lokaal of erf. Niet alleen een huis, maar ook een bedrijfsruimte, een schuur, een tuin of een afgeschermd terrein. Beslissend is dat de plaats besloten is en bij iemand in gebruik.
- Bij een ander in gebruik. Het gaat om degene die er feitelijk woont of werkt, niet noodzakelijk om de eigenaar. Een huurder kan dus ook tegen zijn verhuurder een beroep op dit artikel doen.
- Wederrechtelijk. Zonder recht of bevoegdheid. Wie met toestemming binnenkomt, of wie een wettelijke bevoegdheid heeft zoals een politieambtenaar met een machtiging, dringt niet binnen.
- Binnendringen of blijven na een vordering. Er zijn twee varianten: zonder toestemming naar binnen gaan, of aanvankelijk toegelaten zijn en weigeren te vertrekken zodra de rechthebbende of iemand namens hem dat vordert.
Wanneer je geacht wordt te zijn binnengedrongen
Het tweede lid maakt het bewijs eenvoudiger door een aantal gevallen aan te wijzen die zonder meer als binnendringen gelden. Het gaat om iemand die zich toegang verschafte met braak of door naar binnen te klimmen, met een valse sleutel, met een verzonnen opdracht of vermomd in een uniform dat hem niet toekomt. Datzelfde geldt voor wie zonder medeweten van de rechthebbende en niet door een vergissing binnen is gekomen en 's nachts wordt aangetroffen. In die gevallen hoeft de officier van justitie het onvrijwillige karakter van de binnenkomst niet meer afzonderlijk aan te tonen.
De zwaardere varianten
Het derde lid verhoogt het maximum naar twee jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie als de dader dreigt of middelen gebruikt die geschikt zijn om angst aan te jagen. Het vierde lid maakt het mogelijk de gevangenisstraffen uit het eerste en het derde lid met een derde te verhogen wanneer twee of meer personen het feit opzettelijk samen plegen; de geldboete wordt daardoor niet verhoogd. Bewoners voelen zich immers veel bedreigder wanneer er een groep voor hen staat.
Een voorbeeld
Een bezorger komt met toestemming de gang in om een pakket af te geven, maar loopt daarna ongevraagd door naar de woonkamer en weigert weg te gaan als de bewoner hem daarom vraagt. Dat is de tweede variant van het eerste lid: hij is niet ingebroken, maar hij blijft zonder recht. Zou hij daarbij dreigen, dan komt het derde lid in beeld.
Afbakening
Gaat het om een pand waarvan het gebruik door de rechthebbende is beëindigd, dan is niet dit artikel maar artikel 138a Sr over kraken van toepassing. Een ruimte die voor de openbare dienst is bestemd, wordt beschermd door artikel 139 Sr. Wordt bij het binnendringen iets weggenomen, dan komt de gekwalificeerde diefstal van artikel 311 Sr in beeld, en bij vernieling artikel 350 Sr. Huisvredebreuk kan naast die feiten worden ten laste gelegd.
In de praktijk
Vraag iemand die niet welkom is duidelijk om te vertrekken; die vordering is bij de tweede variant een voorwaarde voor strafbaarheid en het helpt als daar getuigen van zijn. Aangifte doet u bij de politie. Voor een verdachte is de kernvraag of hij toestemming had en of die toestemming later is ingetrokken: wie meteen vertrekt zodra hem dat wordt gevraagd, pleegt dit feit niet.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is sprake van wederrechtelijk binnendringen?
De Hoge Raad geeft zelf aan wat binnendringen bij huisvredebreuk betekent: het betreden van een woning, besloten lokaal of erf dat bij een ander in gebruik is, tegen de voor de betrokkene onmiskenbare wil van de rechthebbende. Die wil kan blijken uit een verklaring van de rechthebbende of uit een andere omstandigheid. Omdat het hof niets had vastgesteld waaruit volgt dat de verdachte zich ervan bewust was dat hij tegen die wil binnenkwam en verbleef, is de uitspraak vernietigd.
-
Waarom geldt voor een lokaal van de openbare dienst een eigen bepaling?
De Hoge Raad leidt uit het bestaan van deze afzonderlijke regeling voor een voor de openbare dienst bestemd lokaal af dat de huisvredebreukbepaling op zo'n lokaal niet van toepassing is. De woorden 'besloten lokaal' in die laatste bepaling omvatten dus geen lokaal van de openbare dienst, en er is ook geen grond om daar een erf van de openbare dienst wel onder te brengen.
-
Hoe verhoudt huisvredebreuk zich tot het recht om te demonstreren?
De Hoge Raad overweegt zelf dat de rechter bij een vervolging voor huisvredebreuk na een demonstratie het strafrechtelijk optreden als geheel moet beoordelen: niet alleen de aanhouding, maar ook de vervolging en de bestraffing, zodat daarvan geen afschrikkend effect uitgaat op wie van zijn vrijheid van vergadering gebruik wil maken. De plaats van de demonstratie kan meewegen; is privé-eigendom wezenlijk aangetast, dan geldt niet zonder meer de ruimte die bij een vreedzame actie in een publiek gebouw in acht moet worden genomen. Komt de rechter tot het oordeel dat het optreden als geheel buiten verhouding is, dan moet hij de huisvredebreukbepaling buiten toepassing laten en de verdachte ontslaan van alle rechtsvervolging. De uitspraak van het hof is vernietigd.
-
Moet het optreden na de demonstratie al bij de kwalificatie meewegen?
De Hoge Raad beslist dat het hof eraan voorbij heeft gezien dat bij de vraag of een beperking van het recht op vreedzame vergadering is toegelaten, niet alleen de maatregelen voor en tijdens de bijeenkomst meetellen, maar ook die daarna. Het hof had dus al bij de vraag of het bewezenverklaarde als strafbaar feit kon worden gekwalificeerd moeten betrekken wat na de sit-in is gebeurd, in plaats van dat pas bij de straf te verdisconteren. De Hoge Raad vernietigt de uitspraak op dat punt en ontslaat de verdachte van alle rechtsvervolging.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.