- Hij die een reisdocument, een identiteitsbewijs als bedoeld in artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht of een ander identiteitsbewijs dat afgegeven is door een dienst of organisatie van vitaal of nationaal belang, valselijk opmaakt of vervalst, of een zodanig geschrift op grond van valse persoonsgegevens doet verstrekken dan wel een zodanig geschrift dat aan hem of een ander verstrekt is, ter beschikking stelt van een derde met het oogmerk het door deze te doen gebruiken als ware het aan hem verstrekt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Met dezelfde straf wordt gestraft hij die een reisdocument of een identiteitsbewijs als bedoeld in het eerste lid aflevert of voorhanden heeft waarvan hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het vals of vervalst is, dan wel opzettelijk gebruik maakt van een vals of vervalst reisdocument of identiteitsbewijs als bedoeld in het eerste lid. Met dezelfde straf wordt gestraft hij die opzettelijk en wederrechtelijk gebruik maakt van een bij het bevoegd gezag als vermist opgegeven of een niet op zijn naam gesteld reisdocument of identiteitsbewijs als bedoeld in het eerste lid.
- Artikel 225, derde lid, is van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 230 · Vals getuigschrift van goed gedrag of bekwaamheid
Verder 231a · Vervalsing van biometrische kenmerken
→
Artikel 231 Sr: Vervalsing en misbruik van identiteitsbewijzen
Vervalsing en misbruik van identiteitsbewijzen
Wettekst
Toelichting
Reisdocumenten en identiteitsbewijzen zijn de sleutel tot vrijwel alles: reizen, werken, een bankrekening openen, zich melden bij een instantie. Artikel 231 Sr beschermt de betrouwbaarheid daarvan met een breed opgezette strafbaarstelling. Het eerste lid richt zich op het maken van valse documenten en op het misbruik van echte, het tweede lid op het voorhanden hebben, afleveren en gebruiken ervan. Het gaat om reisdocumenten, om identiteitsbewijzen in de zin van de Wet op de identificatieplicht en om andere identiteitsbewijzen die zijn afgegeven door een dienst of organisatie van vitaal of nationaal belang.
Het eerste lid: drie varianten
- Valselijk opmaken of vervalsen — een document maken dat er echt uitziet zonder dat te zijn, of een bestaand document wijzigen.
- Een document laten verstrekken op grond van valse persoonsgegevens — hier is het document zelf echt: het is door de bevoegde instantie afgegeven, maar op basis van gegevens die niet kloppen. De valsheid zit in de aanvraag.
- Een aan hem of aan een ander verstrekt document ter beschikking stellen van een derde — het uitlenen van een echt document, met de bedoeling dat de ander het gebruikt alsof het aan hem is afgegeven.
Het tweede lid: bezit en gebruik
Het tweede lid stelt strafbaar het afleveren of voorhanden hebben van een vals of vervalst document, waarbij het voldoende is dat de betrokkene weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het niet deugt, en het opzettelijk gebruikmaken van zo'n document. Daarnaast is strafbaar het opzettelijk en wederrechtelijk gebruiken van een document dat als vermist is opgegeven of dat niet op de eigen naam staat. Ook het gebruik van een op zichzelf volstrekt echt document van iemand anders valt daar dus onder.
De straf en de terroristische verzwaring
Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of een geldboete van de vijfde categorie, gelijk aan dat van de gewone valsheid in geschrift. Het derde lid verklaart de verzwaringsregel van artikel 225 Sr, derde lid, van overeenkomstige toepassing: is het feit gepleegd met het oogmerk een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijk te maken, dan wordt het maximum van de gevangenisstraf met een derde verhoogd.
Afbakening
Artikel 225 Sr blijft de algemene bepaling voor geschriften met een bewijsbestemming; artikel 231 Sr is daarvan de bijzondere uitwerking voor identiteitsdocumenten. Artikel 231a Sr gaat over biometrische kenmerken en persoonsgegevens, artikel 231b Sr over het wederrechtelijk gebruiken van identificerende persoonsgegevens van een ander om een identiteit te verhullen. Wordt bij een aanhouding tegenover een ambtenaar een valse naam opgegeven zonder dat er een document aan te pas komt, dan komt artikel 435 Sr over het aannemen van een valse naam of hoedanigheid in beeld. Wordt met het document een uitkering of krediet verkregen, dan kunnen daarnaast artikel 227a Sr en oplichting op grond van artikel 326 Sr aan de orde zijn.
Een voorbeeld: iemand laat een familielid met zijn eigen, echte identiteitskaart een contract afsluiten. Voor degene die de kaart afstaat valt dat onder het eerste lid, voor degene die haar gebruikt onder het tweede — ook al is er aan het document zelf niets veranderd.
Vluchtelingen met een vals reisdocument
Een bijzondere positie hebben vluchtelingen. Op grond van het Vluchtelingenverdrag mag een vluchteling die rechtstreeks komt uit een gebied waar zijn leven of vrijheid werd bedreigd, niet worden bestraft voor zijn onrechtmatige binnenkomst of aanwezigheid, mits hij zich onverwijld bij de autoriteiten meldt en een geldige reden daarvoor geeft. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad strekt die bescherming zich ook uit tot het daarmee samenhangende bezit of gebruik van een vals reisdocument. Is aan die voorwaarden voldaan, of valt dat nog niet uit te sluiten omdat over de vluchtelingenstatus nog niet is beslist, dan kan het openbaar ministerie in een vervolging op grond van artikel 231 Sr niet-ontvankelijk worden verklaard. Een doorreis via een ander land staat aan die bescherming niet zonder meer in de weg.
In de praktijk
Deze feiten komen vaak aan het licht bij een controle door de politie, bij de grens of bij een bank die documenten verifieert. Wie zijn paspoort of identiteitskaart kwijtraakt, doet er goed aan dat direct als vermist te melden bij de gemeente; dat beschermt tegen misbruik en tegen de verdenking dat het document bewust is doorgegeven. Voor de verdachte is de kern van de zaak bijna altijd de wetenschap: wist u, of moest u redelijkerwijs vermoeden, dat het document vals was of niet op uw naam stond. Laat u vanaf het eerste verhoor bijstaan door een advocaat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Is een verlopen paspoort nog een reisdocument?
De Hoge Raad beslist dat een paspoort niet ophoudt een reisdocument te zijn doordat de geldigheidsduur is verstreken. Het hof had de verdachte vrijgesproken omdat het paspoort al was verlopen; die opvatting is onjuist. Noch de tekst noch de geschiedenis van de bepaling biedt daarvoor steun, en zij zou ook tekortdoen aan doel en strekking van het artikel. De uitspraak wordt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Valt een vals document onder een reisdocument van een ander?
De Hoge Raad oordeelt dat ook een vals of vervalst document een 'niet op zijn naam gesteld reisdocument' kan zijn. Dat de wetgever bij de uitbreiding van de strafbaarstelling als voorbeeld het gebruik van een echt document van een ander noemde, diende alleen om een gat in de oude regeling aan te wijzen; daaruit volgt niet dat valse documenten erbuiten vallen. De uitleg van het hof is dus juist en het beroep wordt verworpen.
-
Valt een buitenlands rijbewijs onder art. 231 Sr?
De Hoge Raad beslist dat het hof art. 231 Sr te beperkt heeft uitgelegd door te oordelen dat een vervalst Sloveens rijbewijs geen van de in dat artikel genoemde documenten kan zijn. Gelet op de Wet op de identificatieplicht en de wetsgeschiedenis is dat oordeel onjuist, zodat het hof de verdachte niet van alle rechtsvervolging had mogen ontslaan. De uitspraak wordt in zoverre vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Is elk buitenlands identiteitsdocument een identiteitsbewijs?
De Hoge Raad oordeelt dat het oordeel van het hof dat een valse Iraakse identiteitskaart een identiteitsbewijs in de zin van art. 231 Sr is, niet begrijpelijk is, gelet op het samenstel van die bepaling, artikel 1 van de Wet op de identificatieplicht en de Paspoortwet en op de wetsgeschiedenis. Daarbij tekent hij aan dat dit geval verschilt van een eerdere zaak over een valse identiteitskaart van een lidstaat van de Europese Unie: zo'n kaart heeft de functie het reizen naar en het verblijf in andere landen te vergemakkelijken en geldt daarom als reisdocument, terwijl uit de overwegingen van het hof niet volgt dat de Iraakse identiteitskaart diezelfde functie heeft. De uitspraak van het hof wordt vernietigd en de zaak wordt teruggewezen.
-
Geldt art. 231 Sr ook bij een houder buiten Nederland?
De Hoge Raad oordeelt dat de verwijzing in art. 231 lid 1 Sr naar de Wet op de identificatieplicht bedoeld is om niet-erkende identiteitsbewijzen, zoals bibliotheekkaarten, buiten de bepaling te houden. Daaruit volgt niet dat de bepaling alleen geldt als de houder van een rijbewijs uit een andere EU-lidstaat in Nederland woont; die eis geldt dus niet. De Hoge Raad voegt daaraan toe dat art. 231 Sr ten opzichte van art. 225 Sr een bijzondere strafbepaling is, zodat het hof niet art. 225 Sr had mogen toepassen. Het beroep wordt toch verworpen omdat de verdachte er te weinig belang bij had.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.