Artikel 458 Sr: Pluimvee laten lopen op andermans grond

Kippen, eenden en ander pluimvee dat niet wegvliegt, blijven waar hun houder ze laat. Artikel 458 Sr maakt het daarom strafbaar om zulke dieren te laten lopen in tuinen of op grond die is bezaaid, bepoot of beplant, als je daartoe niet gerechtigd bent. De straf is een geldboete van de eerste categorie. De bepaling hoort bij de zogenoemde veldpolitie: een reeks lichte overtredingen die de opbrengst van het land en de tuin beschermen tegen schade door mens en dier.

De bestanddelen

• Niet uitvliegend pluimvee — het gaat om gevogelte dat zich niet uit eigen beweging over grote afstand verplaatst, zoals kippen en jonge dieren. Vrij vliegende vogels vallen erbuiten.
• Van de verdachte — de wet spreekt van zijn pluimvee. De strafbaarheid ligt bij de houder van de dieren, niet bij een willekeurige voorbijganger.
• Laten lopen — de dieren bevinden zich op de verboden grond doordat de houder dat niet verhindert. Dat kan door ze er bewust heen te brengen, maar ook door een hek niet te herstellen.
• Op tuinen of ingezaaide of beplante grond — de grond moet in gebruik zijn voor teelt of als tuin. Op een kaal, onbewerkt terrein mist de bepaling toepassing.

- Zonder daartoe gerechtigd te zijn — met toestemming van de rechthebbende is er geen overtreding.

Waarom dit een overtreding is

Pluimvee dat vrij rondloopt op bewerkte grond richt in korte tijd schade aan: zaaigoed wordt opgepikt, jonge planten worden uitgetrokken, bedden worden omgewoeld. Voor de eigenaar van het perceel is dat lastig te verhalen, want het is vaak niet meteen duidelijk welke dieren van wie kwamen. Door het enkele laten lopen strafbaar te stellen, hoeft niet te worden bewezen dat er daadwerkelijk schade is ontstaan of dat de houder dat wilde. Opzet is dus geen bestanddeel, maar geheel vrijblijvend is de bepaling niet: in het laten lopen ligt het verwijt van onzorgvuldig toezicht besloten, en voert de houder aan dat hij wel degelijk maatregelen had genomen, dan moet daar naar worden gekeken.

Een voorbeeld: een hobbyhouder laat zijn kippen overdag los in zijn achtertuin, terwijl het gaas naar het perceel van de buurman al maanden kapot is. De kippen lopen dagelijks over het net ingezaaide moestuinbed van de buurman. Ook als de houder zegt dat hij het gaas nog wilde maken, valt dit onder de bepaling: hij laat zijn dieren op grond lopen waar zij niet mogen komen.

Afbakening

Gaat het niet om pluimvee maar om vee, dan geldt artikel 459 Sr, dat een ruimere reeks gronden noemt, waaronder wei- en hooiland en hakbossen. Betreedt iemand zelf zulke grond, dan is artikel 460 Sr aan de orde. Voor grond waarvan de toegang op een kenbare wijze is verboden, geldt artikel 461 Sr, dat zowel het zich daar bevinden als het daar laten lopen van vee strafbaar stelt. Wordt met opzet gewas vernield, dan is niet deze lichte bepaling maar vernieling in artikel 350 Sr aan de orde.

In de praktijk

Voor buren onderling is dit zelden een strafzaak; de schade wordt meestal langs civiele weg vergoed, waarbij de houder van een dier al snel aansprakelijk is voor wat het dier aanricht. Wie last heeft van andermans pluimvee, kan dat het beste eerst schriftelijk melden en foto's maken met datum. Voor de houder is de les eenvoudig: een deugdelijke omheining voorkomt zowel de boete als de aansprakelijkheid.