- Bedreiging met openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen, met geweld tegen een internationaal beschermd persoon of diens beschermde goederen, met enig misdrijf waardoor gevaar voor de algemene veiligheid van personen of goederen of gemeen gevaar voor de verlening van diensten ontstaat, met de misdrijven omschreven in de artikelen 241 en 243, met enig misdrijf tegen het leven gericht, met gijzeling, met zware mishandeling of met brandstichting, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Indien deze bedreiging schriftelijk en onder een bepaalde voorwaarde geschiedt, wordt ze gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Bedreiging met een terroristisch misdrijf wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Indien het feit, omschreven in het eerste, tweede of derde lid, wordt gepleegd met het oogmerk om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijk te maken, wordt de op het feit gestelde gevangenisstraf met een derde verhoogd.
- Indien het feit, omschreven in het eerste, tweede of derde lid wordt gepleegd tegen een persoon in diens hoedanigheid van Minister, Staatssecretaris, commissaris van de Koning, gedeputeerde, burgemeester, wethouder, lid van een algemeen vertegenwoordigend orgaan, rechterlijk ambtenaar, advocaat, journalist of publicist in het kader van nieuwsgaring, ambtenaar van politie of buitengewoon opsporingsambtenaar wordt de op het feit gestelde gevangenisstraf met een derde verhoogd.
←
Terug 284a · Dwang door dreiging rond splijtstof
Verder 285a · Beïnvloeding van een getuigenverklaring
→
Artikel 285 Sr: Bedreiging met een ernstig misdrijf
Bedreiging met een ernstig misdrijf
Wettekst
Toelichting
Artikel 285 Sr stelt bedreiging strafbaar. Anders dan vaak wordt gedacht is niet elke dreigende uitlating een misdrijf: de wet noemt een gesloten lijst van feiten waarmee moet zijn gedreigd. Daartoe behoren onder meer openlijke geweldpleging in vereniging tegen personen of goederen, misdrijven die gevaar voor de algemene veiligheid opleveren, de in de artikelen 241 en 243 Sr omschreven zedenmisdrijven, misdrijven tegen het leven, gijzeling, zware mishandeling en brandstichting.
Wanneer is iets een bedreiging
- Een geuite dreiging — de uiting kan mondeling, schriftelijk, digitaal of door gebaren worden gedaan. Ook een handeling zonder woorden kan een bedreiging zijn, bijvoorbeeld het achterlaten van een kogel in iemands brievenbus.
- Gericht tegen een persoon — het slachtoffer moet van de dreiging kennisnemen; een dreigement dat nooit aankomt, mist het beoogde effect. De dreiging hoeft niet rechtstreeks te zijn geuit: ook wie tegenover anderen dreigt en er rekening mee moet houden dat de boodschap de betrokkene bereikt, kan strafbaar zijn. Het aangekondigde misdrijf hoeft ook niet tegen de bedreigde zelf gericht te zijn, en de dader hoeft het niet zelf te willen plegen. Wie iemand laat weten dat zijn broer 'iets zal overkomen', kan dus eveneens onder de bepaling vallen.
- Redelijke vrees — volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad moet de bedreiging van dien aard zijn en onder zodanige omstandigheden zijn gedaan dat bij de bedreigde redelijkerwijs de vrees kon ontstaan dat het aangekondigde misdrijf zou worden gepleegd. Dat is een objectieve maatstaf: of het slachtoffer werkelijk bang werd, is niet beslissend, en een bijzonder angstige aard evenmin.
- Opzet — de dader moet willen, of op de koop toe nemen, dat zijn woorden of gebaren de ander bereiken en dat die er redelijkerwijs bang van kan worden. Hij hoeft niet van plan te zijn geweest de daad ook uit te voeren. Een verder doel, zoals iets afdwingen, is voor deze bepaling niet nodig.
Context bepaalt veel
Of een uitlating als bedreiging geldt, hangt sterk af van de omstandigheden. Een scheldpartij in een ruzie waarin duidelijk is dat het bij woorden blijft, ligt anders dan dezelfde woorden vergezeld van een gebaar, gericht op iemands woonadres of herhaald na een eerdere confrontatie. De rechter beoordeelt de uiting in haar geheel, met de voorgeschiedenis erbij. Dat de dader de dreiging op dat moment niet kon waarmaken, bijvoorbeeld omdat hij aan de andere kant van het land zat, staat aan strafbaarheid niet in de weg.
De straf en de verhogingen
Het eerste lid noemt gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Gebeurt de bedreiging schriftelijk én onder een bepaalde voorwaarde, dan geldt volgens het tweede lid vier jaren: dat is de klassieke chantagebrief. Ook een bericht via telefoon of internet telt als schriftelijk; het gaat erom dat de ontvanger de dreiging als tekst onder ogen krijgt, niet langs welke weg die is verstuurd. Bedreiging met een terroristisch misdrijf kent volgens het derde lid een maximum van zes jaren.
Het vierde lid verhoogt de straf met een derde wanneer de bedreiging is gepleegd om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of gemakkelijker te maken. Het vijfde lid doet hetzelfde wanneer het slachtoffer wordt bedreigd in zijn hoedanigheid van onder meer minister, staatssecretaris, commissaris van de Koning, gedeputeerde, burgemeester, wethouder, volksvertegenwoordiger, rechterlijk ambtenaar, advocaat, journalist of publicist bij nieuwsgaring, politieambtenaar of buitengewoon opsporingsambtenaar.
Afbakening
Wordt met de dreiging iets afgedwongen, dan kan daarnaast dwang volgens artikel 284 Sr zijn gepleegd, of afpersing wanneer het om geld of goederen gaat; die bepalingen sluiten elkaar niet uit. Gaat het om herhaald lastigvallen, dan is belaging volgens artikel 285b Sr aan de orde. Is de dreiging bedoeld om een getuigenverklaring te beïnvloeden, dan geldt artikel 285a Sr. Bedreigen met een feit dat niet op de lijst van dit artikel staat, levert deze bedreiging niet op, al kan het wel belediging of een ander misdrijf zijn.
In de praktijk
Voor aangifte is het belangrijk de uiting zo letterlijk mogelijk vast te leggen, met datum, tijd en de omstandigheden eromheen; bewaar berichten en spraakberichten. Vermeld ook of er eerdere incidenten waren, want die kleuren de beoordeling.
Bij dreiging in de relationele sfeer kan naast het strafrecht een contact- of gebiedsverbod worden gevraagd, ook langs civiele weg. Slachtoffers kunnen zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij en gebruikmaken van slachtofferhulp.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is een uitlating een bedreiging met een levensdelict?
De Hoge Raad formuleert dat voor een veroordeling wegens bedreiging met een misdrijf tegen het leven vereist is dat de bedreiging van zodanige aard is en onder zodanige omstandigheden is gedaan dat bij de bedreigde de redelijke vrees kon ontstaan het leven te verliezen. Als het hof de bewezenverklaarde woorden op zichzelf al voldoende vond, is dat gelet op hun bewoordingen niet zonder meer begrijpelijk. Nam het hof de omstandigheden erbij, dan houden de bewijsmiddelen daarover te weinig in. De bewezenverklaring is daarom ontoereikend gemotiveerd; de uitspraak wordt in zoverre vernietigd.
-
Mag het misdrijf waarmee gedreigd wordt een ander treffen?
De Hoge Raad beantwoordt de vraag of het misdrijf waarmee wordt gedreigd tegen de bedreigde persoon zelf gericht moet zijn, ontkennend. De bepaling staat in de titel over misdrijven tegen de persoonlijke vrijheid, en dat beschermde belang kan ook in het spel zijn als het dreigement een ander betreft; zo'n bedreiging kan de persoonlijke vrijheid van degene tegen wie zij is geuit even goed aantasten. Dat twee andere bepalingen in dezelfde titel bedreiging met een tegen derden gericht misdrijf uitdrukkelijk noemen, dwingt niet tot een ander oordeel. De uitspraak wordt vernietigd, mede omdat de bewezenverklaring op een ander punt tekort was gemotiveerd.
-
Moet wie met een terroristisch misdrijf dreigt zelf een terroristisch oogmerk hebben?
De Hoge Raad beslist dat voor bedreiging met een terroristisch misdrijf voldoende is dat met zo'n misdrijf wordt gedreigd; de bedreiging zelf hoeft niet met een terroristisch oogmerk te zijn gedaan. Wel geldt voor elke vorm van bedreiging in dit artikel dat de bedreiging van zodanige aard en onder zodanige omstandigheden moet zijn gedaan dat bij de bedreigde in redelijkheid de vrees kon ontstaan dat het misdrijf ook zou worden uitgevoerd, en dat het opzet van de verdachte op het wekken van die vrees was gericht. Bij het derde lid moet die redelijke vrees bovendien betrekking hebben op het terroristische karakter van het misdrijf. Het beroep wordt verworpen; alleen de taakstraf wordt verminderd.
-
Wanneer is een schriftelijke bedreiging onder een bepaalde voorwaarde gedaan?
De Hoge Raad legt uit dat de strafverzwaring voor een schriftelijke bedreiging onder een bepaalde voorwaarde vooral aan de orde is als de voorwaarde ertoe strekt dat de geadresseerde iets moet doen of nalaten. De voorwaarde hoeft niet rechtstreeks op diens eigen gedrag te zien en het beoogde resultaat mag mede van anderen afhangen. Ligt de voorwaarde echter geheel buiten de invloedssfeer van de geadresseerde, dan geldt de strafverzwaring niet. Omdat het hof die grens had miskend, is het middel terecht voorgesteld, maar de Hoge Raad volstaat met het verbeteren van de kwalificatie en verwerpt het beroep.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.