Artikel 80ter Sr: Verboden plaats

Op sommige plaatsen mag niet iedereen komen, omdat wat zich daar bevindt van belang is voor de veiligheid van de staat. Het wetboek verbindt daaraan gevolgen, en dit artikel maakt duidelijk welke plaatsen dat zijn: een verboden plaats is iedere plaats die als verboden plaats is aangewezen op grond van de Wet bescherming staatsgeheimen.

Een verwijzing in plaats van een omschrijving

De wetgever heeft hier bewust niet zelf omschreven welke terreinen bijzondere bescherming verdienen. Zulke aanwijzingen moeten kunnen meebewegen met de tijd: installaties raken buiten gebruik, nieuwe locaties komen erbij, en de dreiging verandert. Door in het strafrecht naar de aanwijzing te verwijzen, hoeft het wetboek niet telkens te worden gewijzigd en blijft er toch één duidelijke bron van wat wel en niet een verboden plaats is.

Wat dit betekent voor de strafbaarheid

• Alleen aangewezen plaatsen tellen. Een terrein dat gevoelig lijkt maar niet is aangewezen, valt niet onder dit begrip.
• De aanwijzing is bepalend. Voor de vraag of ergens sprake is van een verboden plaats, is de beslissing op grond van die wet doorslaggevend, niet de eigen inschatting van de betrokkene.

- Dit artikel straft niets. Het geeft een definitie; de strafbaarstellingen staan elders in het wetboek.

Kenbaarheid

Aan het legaliteitsbeginsel van artikel 1 Sr zit de gedachte vast dat iemand moet kunnen weten waar hij aan toe is. Bij verboden plaatsen krijgt dat vorm doordat de aanwijzing openbaar wordt gemaakt en doordat zulke locaties in de regel als zodanig herkenbaar zijn, met afzettingen en borden. Dat is ook van belang voor de bewijsvoering: bij de misdrijven waarin dit begrip terugkeert, speelt vaak de vraag wat de betrokkene wist of moest begrijpen over het karakter van de plek.

De samenhang met de andere begripsbepalingen

Dit begrip staat in dezelfde titel als artikel 80quater Sr. Dat artikel omschrijft niet wat een gegeven is waarvan de geheimhouding door het belang van de staat wordt geboden, maar breidt dat begrip alleen uit tot gegevens die onder de geheimhoudingsregels van de Kernenergiewet vallen. Samen raken beide bepalingen de twee kanten van dezelfde bescherming: de plaats waar iets zich bevindt, en de informatie zelf. Waar het strafrecht op dit terrein ingrijpt, gaat het vrijwel altijd om een van die twee.

In de praktijk

Voor de meeste mensen komt dit begrip hooguit in beeld bij een terrein waar zij per ongeluk in de buurt komen, bijvoorbeeld tijdens een wandeling of bij het maken van foto's. Respecteer afzettingen en borden en ga bij twijfel niet verder; dat voorkomt problemen. Wordt u aangesproken of aangehouden, houd het dan bij feitelijke informatie over waar u was en waarom, en vraag om een advocaat voordat u een verklaring aflegt. Voor werknemers en bezoekers van zulke locaties geldt bovendien dat wat zij daar zien of horen onder aparte geheimhoudingsregels kan vallen.