Artikel 252 Sr: Kinderpornografisch beeldmateriaal

Artikel 252 Sr stelt de hele keten rond seksueel beeldmateriaal van minderjarigen strafbaar. Het gaat om een visuele weergave van seksuele aard of met een onmiskenbaar seksuele strekking waarbij iemand betrokken is of schijnbaar betrokken is die kennelijk nog geen achttien jaar is. Strafbaar zijn onder meer het vervaardigen, verspreiden, aanbieden, openlijk tentoonstellen, in- door- en uitvoeren, verwerven, in bezit hebben en het zich toegang verschaffen tot zulk materiaal.

De bestanddelen

• Een visuele weergave — artikel 239 Sr, derde lid, bepaalt dat daaronder ook gegevens vallen die geschikt zijn om zo'n weergave te vormen, en gegevensdragers waarop die gegevens staan. De bepaling is daarmee techniekonafhankelijk.
• Van seksuele aard of met een onmiskenbaar seksuele strekking — de maatstaf is objectief. Niet de bedoeling van de bezitter, maar de aard van het materiaal is beslissend.
• Kennelijk beneden de achttien jaar — de exacte leeftijd hoeft niet vast te staan. Voldoende is dat uit het materiaal blijkt dat het om een minderjarige gaat.
• Betrokken of schijnbaar betrokken — hiermee valt ook materiaal eronder waarbij geen echt kind is gebruikt, bijvoorbeeld bewerkte of kunstmatig gemaakte beelden. De wetgever ziet ook daarin een zelfstandig gevaar, onder meer omdat zulk materiaal de drempel verlaagt en in de handel dezelfde rol speelt.

- Zich de toegang verschaffen — ook het gericht raadplegen zonder iets op te slaan is strafbaar. Dat sluit aan bij de werkelijkheid dat materiaal vaak niet meer op een eigen apparaat hoeft te staan.

Waarom bezit al strafbaar is

De strafbaarstelling reikt bewust verder dan het misbruik zelf. Elk beeld is de vastlegging van een misdrijf tegen een kind, en zolang het circuleert, duurt de schending voort. Daarnaast houdt de vraag naar zulk materiaal het aanbod in stand. Om die reden is niet alleen het maken en verspreiden strafbaar, maar ook het verwerven, bezitten en bekijken.

De straf

Zes jaren gevangenisstraf vormt het maximum, met een geldboete van de vijfde categorie als alternatief. Bij de strafoplegging weegt mee welke rol iemand had — vervaardigen en verspreiden worden zwaarder aangerekend dan bezit — en of het om incidenteel of stelselmatig handelen ging. Naast de straf komt vaak behandeling in een strafrechtelijk kader aan de orde, en verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer van gegevensdragers.

Afbakening

Artikel 253 Sr gaat over het bijwonen van een voorstelling waarin een minderjarige is betrokken of waarin materiaal als bedoeld in artikel 252 Sr wordt getoond. Artikel 251 Sr ziet op de benadering van kinderen, artikel 250a Sr op voorbereidende gedragingen. Is de verdachte zelf betrokken bij het misbruik dat op het materiaal te zien is, dan gelden daarnaast de artikelen 247 tot en met 250 Sr. Bij commerciële exploitatie kan mensenhandel op grond van artikel 273f Sr in beeld komen.

In de praktijk

Wie zulk materiaal tegenkomt, kan dat melden bij de politie of bij een meldpunt dat is ingericht om beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik van het internet te laten verwijderen; sla het materiaal niet op en stuur het niet door, want ook dat is strafbaar. Onderzoeken beginnen doorgaans bij digitale opsporing of bij meldingen van internetdiensten. Voor de verdachte is de kernvraag of hij het materiaal in bezit had of raadpleegde en of hij wist wat het was; de bewijsvoering steunt vrijwel geheel op digitaal onderzoek. Wie merkt dat hij zulk materiaal opzoekt en daarmee wil stoppen, kan vertrouwelijke hulp zoeken; een huisarts kan verwijzen naar gespecialiseerde zorg.