- Staan meerdere feiten, ofschoon elk op zichzelf misdrijf of overtreding opleverende, in zodanig verband dat zij moeten worden beschouwd als één voortgezette handeling, dan wordt slechts één strafbepaling toegepast, bij verschil die waarbij de zwaarste hoofdstraf is gesteld.
- Insgelijks wordt slechts één strafbepaling toegepast bij schuldigverklaring aan valsheid of muntschennis en aan het gebruikmaken van het voorwerp ten opzichte waarvan de valsheid of muntschennis gepleegd is.
←
Terug 55 · Eendaadse samenloop en de bijzondere strafbepaling
Verder 57 · Meerdaadse samenloop bij gelijksoortige straffen
→
Artikel 56 Sr: De voortgezette handeling
De voortgezette handeling
Wettekst
Toelichting
Wie hetzelfde soort feit meerdere keren pleegt binnen één doorlopend verband, wordt daarvoor niet steeds opnieuw afgerekend. Dit artikel behandelt zulke reeksen als één geheel: er wordt maar één strafbepaling toegepast, en bij verschil die waarop de zwaarste hoofdstraf staat. Zo blijft de straf in verhouding tot wat er in wezen is gebeurd.
Wanneer feiten één handeling vormen
Beslissend is of de afzonderlijke gedragingen zo met elkaar samenhangen dat zij als één doorlopende handeling zijn te zien. Daarvoor wordt gekeken of ze voortkomen uit één en hetzelfde besluit, of ze van dezelfde aard zijn en of ze in tijd dicht bij elkaar liggen. Ontbreekt die samenhang en gaat het om losse gebeurtenissen met steeds een nieuw besluit, dan is er geen voortgezette handeling maar meerdaadse samenloop, waarop de artikelen 57 en 58 Sr van toepassing zijn.
De bijzondere regel over valsheid
Het tweede lid regelt een klassiek geval apart. Wie een stuk of een muntstuk vervalst of beschadigt en het daarna ook gebruikt, pleegt naar de letter twee feiten: het vervalsen en het gebruiken. De wet ziet dat als één samenhangend geheel en laat ook hier één strafbepaling gelden. Het maken en het benutten van hetzelfde valse voorwerp levert dus niet dubbel straf op.
Wat dit voor de straf betekent
- Eén maximum. De strafruimte wordt bepaald door de zwaarste van de bepalingen, niet door alle bepalingen bij elkaar opgeteld.
- Wel de hele reeks. De omvang van het geheel telt gewoon mee bij de vraag welke straf binnen dat maximum passend is.
- Geen invloed op de bewezenverklaring. De rechter stelt eerst vast wat er is gebeurd; pas daarna komt de vraag hoe dat juridisch wordt samengevoegd.
Een voorbeeld: een werknemer neemt gedurende enkele dagen telkens kleine bedragen weg uit dezelfde kas, volgens hetzelfde patroon en vanuit hetzelfde plan. Dat kan als voortgezette handeling worden beoordeeld, zodat één strafbepaling wordt toegepast. Neemt dezelfde persoon daarnaast maanden later ook nog goederen weg uit een ander filiaal, dan is dat een nieuw besluit en dus een afzonderlijk feit.
In de praktijk
De officier van justitie legt zulke reeksen vaak als afzonderlijke feiten ten laste, soms samengevat in één omschrijving met de toevoeging dat het meermalen is gepleegd. De verdediging kan aanvoeren dat het om een voortgezette handeling gaat en dat de strafruimte daardoor beperkt blijft. Voor de veroordeelde is dat niet alleen van belang voor de hoogte van de straf, maar ook voor hoe het feit in de justitiële documentatie wordt vastgelegd. De regels over samenloop staan bij elkaar in de artikelen 55 tot en met 63 Sr en worden in onderling verband toegepast.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer vormen opeenvolgende gedragingen één voortgezette handeling?
De Hoge Raad zet uiteen wanneer er sprake is van één feit dat in meer dan één strafbepaling valt. Beslissend is of de bewezenverklaarde gedragingen zozeer een samenhangend, zich min of meer op dezelfde tijd en plaats afspelend geheel vormen dat de verdachte daarvan in wezen één verwijt wordt gemaakt. Dat de betrokken strafbepalingen een enigszins verschillend belang beschermen, staat daaraan niet in de weg. De rechter die over de feiten gaat heeft daarmee meer ruimte om eendaadse samenloop aan te nemen dan uit oudere rechtspraak leek te volgen.
-
Kunnen schuldwitwassen en schuldheling samenlopen?
Volgens de Hoge Raad is niet uitgesloten dat heling en witwassen van hetzelfde voorwerp een voortgezette handeling vormen, als aan de gedragingen van de verdachte met betrekking tot dat voorwerp één ongeoorloofd wilsbesluit ten grondslag ligt. Of dat zo is, hangt af van de omstandigheden van het geval. In deze zaak kwam het niet tot vernietiging en werd het beroep verworpen.
-
Wat betekent een verkeerde samenloopkeuze voor de straf?
De Hoge Raad vat zijn eerdere overwegingen over eendaadse samenloop en de voortgezette handeling samen en vult die aan. Binnen het geldende strafmaximum is de rechter vrij in de keuze van de straf en in de weging van de factoren die hij daarbij van belang vindt. Dat de rechter ten onrechte van meerdaadse samenloop is uitgegaan, betekent daarom nog niet dat er onevenredig is gestraft. In deze zaak was het oordeel van het hof niet zonder meer begrijpelijk, maar had de verdachte te weinig belang bij cassatie en werd het beroep verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.