- De rechter kan bevelen dat de ter beschikking gestelde van overheidswege wordt verpleegd, indien de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen de verpleging eist.
- Indien de rechter naast de maatregel van terbeschikkingstelling met bevel tot verpleging van overheidswege een gevangenisstraf heeft opgelegd kan de rechter in zijn uitspraak een advies opnemen omtrent het tijdstip waarop de terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege dient aan te vangen.
←
Terug 37a · Wanneer terbeschikkingstelling kan worden opgelegd
Verder 38 · Terbeschikkingstelling met voorwaarden
→
Artikel 37b Sr: Tbs met verpleging van overheidswege
Tbs met verpleging van overheidswege
Wettekst
Toelichting
Terbeschikkingstelling kent twee vormen. De zwaarste is die met verpleging van overheidswege: de betrokkene wordt opgenomen en behandeld in een daarvoor bestemde kliniek. Dit artikel geeft de rechter de bevoegdheid dat te bevelen, en noemt daarvoor één voorwaarde: de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen of goederen moet die verpleging eisen.
Het veiligheidsvereiste
De maatstaf is dezelfde als bij het opleggen van de maatregel zelf, maar hij wordt hier op de vorm toegepast. De vraag is niet alleen of er gevaar is, maar of dat gevaar alleen binnen de muren van een kliniek kan worden beheerst. Is behandeling met voorwaarden en toezicht in de samenleving verantwoord, dan hoort de rechter voor die lichtere variant te kiezen. Die staat in artikel 38 Sr en werkt met voorwaarden waaraan de betrokkene zich vrijwillig verbindt.
Verpleging van overheidswege betekent dat de betrokkene niet zelf kan bepalen of hij blijft. De behandeling is gericht op het verminderen van het risico, met verlof in stappen wanneer dat verantwoord is. Omdat de vrijheidsbeneming ingrijpend en in duur onbepaald is, is de beslissing omgeven met de waarborgen van artikel 37a Sr, waaronder het deskundigenadvies, en met periodieke toetsing bij de verlenging op grond van artikel 38d Sr.
Tbs naast een gevangenisstraf
Vaak legt de rechter naast de maatregel ook een gevangenisstraf op, omdat het feit de verdachte deels kan worden toegerekend. Dan rijst de vraag wanneer de behandeling begint. Het tweede lid geeft de rechter de mogelijkheid om in de uitspraak een advies op te nemen over het tijdstip waarop de terbeschikkingstelling met verpleging zou moeten aanvangen.
- Waarom dat nodig is. Wachten tot het einde van een lange gevangenisstraf kan behandelwinst kosten; een vroege start kan juist effectiever zijn.
- Wat het is. Een advies, geen bevel. De feitelijke plaatsing wordt bij de tenuitvoerlegging bepaald.
- Waarom het toch telt. De rechter heeft de zaak inhoudelijk beoordeeld en de deskundigen gehoord; zijn oordeel over het juiste moment weegt bij die uitvoering mee.
Een voorbeeld
Iemand wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf en krijgt daarnaast tbs met verpleging. De deskundigen achten het van belang dat de behandeling niet pas jaren later begint. De rechter neemt in de uitspraak het advies op om de verpleging aan te vangen zodra een aanzienlijk deel van de straf is uitgezeten, zodat de behandeling aansluit op de terugkeer in de samenleving.
In de praktijk
Voor de betrokkene en zijn naasten is het zinvol om op de zitting aandacht te vragen voor de vorm van de maatregel en voor het startmoment van de behandeling; beide punten zijn met argumenten te beïnvloeden. Voor slachtoffers geldt dat verpleging van overheidswege betekent dat de betrokkene voorlopig niet terugkeert in de samenleving, maar ook dat er later verlofstappen zullen volgen; over die momenten kunnen zij zich laten informeren. Bijstand van een advocaat die met deze zaken vertrouwd is, is hier van groot belang.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat vereist het gevaarsvereiste voor dwangverpleging?
De Hoge Raad legt uit dat ook het bevel tot verpleging van overheidswege afhankelijk is van de eis dat de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen of goederen de maatregel eist. Met die eis heeft de wetgever tot uitdrukking gebracht dat terbeschikkingstelling en verpleging van overheidswege alleen in aanmerking komen als de verdachte een ernstig gevaar voor zijn omgeving vormt. Het hof had die maatstaf juist toegepast; het beroep is verworpen.
-
Wanneer eist de algemene veiligheid van goederen terbeschikkingstelling?
Het bevel tot verpleging van overheidswege kan alleen worden gegeven als de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen die verpleging eist. De Hoge Raad oordeelt dat voor toepassing van de maatregel wegens ernstig gevaar voor de algemene veiligheid van goederen meer nodig is dan ernstig gevaar voor het aantasten van het ongestoorde bezit van goederen van willekeurige derden. Daarbij valt te denken aan vermogensdelicten die de goederen zelf niet fysiek aantasten maar wel de algemene veiligheid van personen ernstig in gevaar kunnen brengen, zoals diefstal met geweld of afpersing. Het hof had dat miskend door bij een reeks oplichtingen verpleging van overheidswege te bevelen; het arrest is vernietigd voor zover het de strafoplegging betreft.
-
Is de rechter gebonden aan de adviezen van de deskundigen?
De Hoge Raad stelt voorop dat de rechter bij zijn beslissing over terbeschikkingstelling niet gebonden is aan de over de persoonlijkheid van de verdachte uitgebrachte rapporten en adviezen: de waardering daarvan is aan hem voorbehouden. Of de veiligheid van anderen of de algemene veiligheid van personen of goederen eist dat de ter beschikking gestelde van overheidswege wordt verpleegd, beoordeelt diezelfde rechter; dat oordeel is zo met feitelijke waarderingen verweven dat het in cassatie maar beperkt kan worden getoetst. Het arrest is alleen vernietigd wat betreft de duur van de gevangenisstraf.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.