Artikel 274 Sr: Slavenhandel

Artikel 274 Sr stelt slavenhandel strafbaar. Het gaat om het drijven van handel in mensen als waren zij eigendom: mensen worden verworven, overgedragen of verhandeld, waarbij hun persoonlijke vrijheid volledig aan een ander wordt onderworpen. Strafbaar is niet alleen wie dat voor eigen rekening doet, maar ook wie het voor rekening van een ander doet, en wie er opzettelijk direct of indirect aan deelneemt.

De bestanddelen

• Slavenhandel drijven — het verhandelen van mensen, waarbij zeggenschap over een persoon wordt overgedragen alsof het om een zaak gaat. Dat iemand daar een beroep of een gewoonte van maakt, is niet vereist; ook een eenmalige transactie valt eronder.
• Voor eigen of vreemde rekening — wie het risico of het profijt draagt is niet van belang. Ook de tussenpersoon die voor een opdrachtgever handelt, valt eronder.
• Middellijk of onmiddellijk deelnemen — deelneming hoeft niet rechtstreeks te zijn. Ook wie op afstand een schakel vormt, bijvoorbeeld door de handel te financieren of te organiseren, is strafbaar.

- Opzettelijk — de deelnemer moet weten waaraan hij bijdraagt.

Een ruim bereik

Door de woorden over rekening en over middellijke deelneming heeft de bepaling een bewust ruim bereik. De wetgever wilde voorkomen dat verantwoordelijkheid kon worden weggeschoven naar een uitvoerder ver weg, terwijl de organisatie en het geld elders zaten. Iedere schakel die willens en wetens bijdraagt, kan als pleger worden aangesproken; het reguliere onderscheid tussen pleger en medeplichtige verliest hier veel van zijn betekenis.

De straf

Het maximum is twaalf jaar gevangenisstraf, met een geldboete van de vijfde categorie als alternatief. Dat is hetzelfde basismaximum als bij mensenhandel, wat aangeeft hoe zwaar de wetgever beide feiten weegt.

Afbakening

Artikel 273f Sr gaat over mensenhandel: het werven, vervoeren, huisvesten of onder controle houden van iemand met het oogmerk van uitbuiting. Artikel 274 Sr ziet op de handel zelf, waarbij mensen als handelswaar worden behandeld. In de opvolgende artikelen van deze titel zijn daarnaast bijzondere vormen strafbaar gesteld, zoals het dienstnemen op een vaartuig dat voor deze handel wordt gebruikt.

In de praktijk zullen feiten die onder dit artikel zouden vallen vrijwel altijd ook mensenhandel opleveren. De officier van justitie kiest dan de bepaling die het feit het best beschrijft, of legt beide ten laste.

In de praktijk

Zaken op dit terrein zijn zeldzaam en hebben vaak een grensoverschrijdend karakter, waardoor internationale samenwerking nodig is. Voor slachtoffers is de weg dezelfde als bij mensenhandel: zij hebben recht op bijstand en opvang en kunnen zich in het strafproces voegen als benadeelde partij. Hebben zij onder dwang zelf strafbare feiten begaan, dan kan dat ertoe leiden dat zij daarvoor niet worden vervolgd of niet worden gestraft; dat is echter geen automatisme, maar een beoordeling van het openbaar ministerie en de rechter.

Wie signalen opmerkt van mensen die onder dwang worden verhandeld of vastgehouden, kan dat melden bij de politie; ook een anonieme melding kan een onderzoek in gang zetten.