- Hij die het misdrijf van smaad of smaadschrift pleegt, wetende dat het te last gelegde feit in strijd met de waarheid is, wordt, als schuldig aan laster, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.
- Ontzetting van de in artikel 28, eerste lid, onder 1° en 2°, vermelde rechten kan worden uitgesproken.
←
Terug 261 · Smaad en smaadschrift
Verder 265 · Een eerder rechterlijk oordeel over het verweten feit
→
Artikel 262 Sr: Laster
Laster
Wettekst
Toelichting
Artikel 262 Sr bouwt voort op smaad en smaadschrift. Van laster is sprake wanneer de dader een ander een bepaald feit verwijt en daarbij weet dat die beschuldiging onwaar is. Dat extra bestanddeel verzwaart het verwijt aanzienlijk: niet alleen wordt iemands goede naam aangetast, het gebeurt ook nog met een bewuste leugen. De strafbedreiging ligt daarom hoger dan bij artikel 261 Sr.
Alle bestanddelen van smaad, plus één
Voor laster moet eerst alles vaststaan wat artikel 261 Sr vereist: de aantasting van eer of goede naam, de telastlegging van een bepaald feit, het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven en het opzet daarop. Ontbreekt een van die elementen, dan komt men aan laster niet toe.
Daar komt het beslissende bestanddeel bij: de dader moet weten dat het verweten feit niet klopt.
- Wetenschap van de onwaarheid — de wet vraagt dat de dader wist dat het verweten feit niet klopte. Daaronder valt ook degene die de aanmerkelijke kans op onwaarheid kende en die bewust heeft aanvaard. Wie er lichtvaardig van uitging dat zijn beschuldiging waar was, kan wel smaad plegen, maar geen laster.
- Op het moment van de uiting — beslissend is wat de dader wist toen hij de beschuldiging deed, niet wat later is gebleken.
- Bewijs van de onwaarheid — de officier van justitie moet niet alleen aantonen dat de beschuldiging onjuist is, maar ook dat de verdachte dat wist.
De straf
Op dit misdrijf staat maximaal twee jaar gevangenisstraf; de rechter kan in plaats daarvan een geldboete van de vierde categorie opleggen. Het tweede lid maakt daarnaast ontzetting mogelijk van de rechten die in artikel 28 Sr, eerste lid, onder 1° en 2°, worden genoemd: het bekleden van ambten en het dienen bij de gewapende macht. Die bijkomende straf ligt vooral voor de hand wanneer de veroordeelde zijn positie gebruikte om de beschuldiging kracht bij te zetten.
De rol van artikel 265 Sr
Omdat de onwaarheid van het verweten feit bewezen moet worden, geeft artikel 265 Sr daarvoor bijzondere regels. Is de beledigde voor dat feit onherroepelijk veroordeeld, dan is een veroordeling wegens laster uitgesloten. Is hij er onherroepelijk van vrijgesproken, dan geldt die uitspraak als volledig bewijs dat het feit onwaar is. Loopt er nog een strafzaak over, dan wordt de lasterzaak zolang stilgelegd.
Afbakening
Het verschil met smaad zit uitsluitend in de wetenschap van de onwaarheid; de gedraging is dezelfde. Een valse beschuldiging die bij de politie of een andere bevoegde instantie wordt gedaan, valt onder een eigen bepaling in deze titel en niet onder laster, omdat daar het doel van ruchtbaarheid meestal ontbreekt. Gaat het om een grove uiting zonder concreet verweten feit, dan resteert artikel 266 Sr.
In de praktijk
Ook laster wordt in beginsel alleen vervolgd na een klacht van het slachtoffer; artikel 269 Sr regelt dat. Wie meent slachtoffer te zijn, doet er goed aan de uitingen vast te leggen met datum en vindplaats en snel te handelen, omdat aan het klachtrecht een termijn is verbonden.
Voor verdachten is de kern van het verweer meestal niet dat de uiting niet is gedaan, maar dat zij te goeder trouw voor waar werd gehouden. Slaagt dat, dan blijft hooguit smaad over en valt de bijzondere bepaling van dit artikel weg.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat betekent wetende dat de aantijging onwaar is?
Voor laster is vereist dat de dader daadwerkelijk wist dat de aantijging in strijd met de waarheid was. De Hoge Raad beslist dat dit bestanddeel hier een beperkte betekenis heeft en dat voorwaardelijk opzet niet volstaat, anders dan bij wetende dat in andere strafbepalingen. Het hof had geoordeeld dat de verdachte willens en wetens de aanmerkelijke kans had aanvaard dat hij valse aantijgingen deed; dat getuigt van een onjuiste rechtsopvatting. De Hoge Raad vernietigt het arrest en wijst de zaak terug.
-
Volstaat het ontbreken van bewijs voor de waarheid?
De Hoge Raad beslist dat uit de enkele verklaring van de verdachte dat hij geen bewijs heeft dat zijn uitlatingen waar zijn, niet kan volgen dat hij wist dat die uitlatingen onwaar waren. Dat de verdachte de waarheid niet kan aantonen, is dus iets anders dan dat hij de onwaarheid kende. De bewezenverklaring van laster was daarom niet toereikend gemotiveerd. Het arrest wordt op dat punt vernietigd en de zaak teruggewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.