Artikel 139d Sr: Plaatsen van afluisterapparatuur en hulpmiddelen om te hacken

Deze bepaling grijpt in voordat er is afgeluisterd of ingebroken. Het eerste lid stelt strafbaar wie een technisch hulpmiddel ergens aanwezig laat zijn met het doel dat daarmee een gesprek, telecommunicatie of andere gegevensverwerking zonder recht wordt afgeluisterd, afgetapt of opgenomen. Het tweede lid richt zich op middelen en toegangsgegevens waarmee computermisdrijven kunnen worden gepleegd. Het maximum is in beide gevallen gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of een geldboete van de vierde categorie.

Het eerste lid: het plaatsen zelf

Er hoeft nog niets te zijn opgenomen. Zodra de apparatuur op zijn plek is en het doel vaststaat, is het feit voltooid. Dat maakt het oogmerk tot het scharnier van de bepaling: de wet eist niet zomaar opzet, maar de bedoeling dat met het hulpmiddel zonder recht wordt afgeluisterd, afgetapt of opgenomen. Dezelfde microfoon kan volstrekt legaal zijn opgehangen of juist het bewijs van dit misdrijf vormen, afhankelijk van waarvoor hij daar hangt. Het maakt daarbij niet uit wie het apparaat fysiek neerzet: ook wie daarvoor iemand anders inschakelt om zelf te kunnen meeluisteren, beantwoordt aan de omschrijving. In een woning zal het plaatsen bovendien vaak samengaan met huisvredebreuk volgens artikel 138 Sr.

Het tweede lid: middelen en toegangsgegevens

• Onder a. Het vervaardigen, verwerven, verhandelen, invoeren, verspreiden of voorhanden hebben van een technisch hulpmiddel dat hoofdzakelijk is gemaakt of ontworpen om een misdrijf uit artikel 138ab Sr, eerste lid, artikel 138b Sr of artikel 139c Sr te plegen.
• Onder b. Hetzelfde voor een computerwachtwoord, een toegangscode of een vergelijkbaar gegeven waarmee toegang tot een systeem of tot een deel daarvan kan worden verkregen.

- Steeds met een oogmerk. Het bezit alleen is niet genoeg; er moet uit de omstandigheden blijken dat het middel voor zo'n misdrijf was bedoeld.

De verzwaring van het derde lid

Is het oogmerk gericht op de zwaardere vormen van computervredebreuk uit artikel 138ab Sr, tweede of derde lid, dan loopt het maximum op tot vier jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. De wetgever kijkt dus naar het misdrijf dat met het middel werd beoogd, en laat de straf daarmee meebewegen.

De positie van beveiligingsonderzoekers

Veel gereedschap dat beveiligers gebruiken, kan ook door aanvallers worden ingezet. Dat het middel geschikt is voor misbruik maakt het bezit ervan niet strafbaar: vereist is dat het hoofdzakelijk voor het misdrijf is gemaakt of ontworpen, én dat de bezitter dat oogmerk had. Wie beroepsmatig test, doet er verstandig aan de opdracht schriftelijk vast te leggen en zich aan de afgesproken grenzen te houden; die stukken zijn later het bewijs dat het oogmerk ontbrak.

Afbakening

Wordt daadwerkelijk afgeluisterd of afgetapt, dan gelden de artikelen 139a tot en met 139c Sr. Wordt een systeem binnengedrongen, dan is artikel 138ab Sr van toepassing en bij het platleggen ervan artikel 138b Sr. Het voorhanden hebben van gegevens die met zulke misdrijven zijn verkregen, valt onder artikel 139e Sr. Voor ernstige misdrijven in het algemeen bestaat daarnaast de voorbereidingsbepaling van artikel 46 Sr.

In de praktijk

Handel in gestolen inloggegevens is de meest voorkomende verschijningsvorm van het tweede lid; koper en verkoper zijn beiden strafbaar zodra het oogmerk vaststaat. Wie apparatuur aantreft in zijn woning of auto, kan die het beste laten zitten en de politie bellen, zodat sporen bewaard blijven. Voor een verdachte is de vraag naar het oogmerk beslissend; laat u daarover niet zonder overleg met een advocaat bevragen.