Artikel 234 Sr: Hulpmiddelen voor identiteits- en betaalfraude

Artikel 234 Sr is de voorbereidingsbepaling van deze titel. Strafbaar is een lange reeks handelingen met stoffen, voorwerpen of gegevens waarvan de betrokkene weet dat zij bestemd zijn om bepaalde valsheids- en fraudedelicten te plegen. Het gaat om vervaardigen, ontvangen, zich verschaffen, verkopen, overdragen, verwerven, vervoeren, invoeren, uitvoeren, verspreiden, anderszins ter beschikking stellen en voorhanden hebben. Daarmee wordt de hele keten rond zulke hulpmiddelen bestreken, van de maker tot degene die ze alleen maar bewaart.

Voor welke misdrijven

De bepaling verwijst naar een afgebakende lijst. Het gaat om de gekwalificeerde valsheid in geschrift van artikel 226 Sr, eerste lid, voor zover die ziet op waardepapieren, om de vervalsing van identiteitsdocumenten van artikel 231 Sr, om de biometrische varianten van artikel 231a Sr, om de identiteitsfraude van artikel 231b Sr en om de betaalinstrumenten van artikel 232 Sr.

Daarnaast worden enkele vermogensdelicten genoemd — onder meer diefstal, afpersing, verduistering en oplichting — maar uitsluitend voor zover die feiten betrekking hebben op het verkrijgen van een niet-contant betaalinstrument. Wie middelen voorhanden heeft om aan andermans bankpas te komen, valt daar dus onder; wie middelen voorhanden heeft voor een gewone diefstal niet.

Wetenschap is vereist

De wet eist dat de betrokkene weet dat de middelen die bestemming hebben. Een vermoeden dat iemand had kunnen hebben is niet genoeg, en dat is bewust zo gekozen: veel van de bedoelde middelen hebben ook volstrekt normale toepassingen. De bewijsvraag verschuift daardoor naar de context waarin het materiaal is aangetroffen en naar wat er verder over is vastgelegd. Bij middelen die enkel voor fraude bruikbaar zijn, ligt de wetenschap eerder besloten in de aard van het voorwerp zelf.

De straf

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of een geldboete van de vierde categorie. Dat ligt onder het maximum van de delicten die ermee worden voorbereid, wat past bij het karakter van een voorbereidingsbepaling. Het tweede lid verklaart de verzwaringsregel van artikel 225 Sr, derde lid, van overeenkomstige toepassing: bij een terroristisch oogmerk gaat het maximum van de gevangenisstraf met een derde omhoog.

Afbakening

Ten opzichte van de algemene voorbereidingsbepaling van artikel 46 Sr is artikel 234 Sr een bijzondere regeling met een eigen, ruimere omschrijving van de gedragingen en een eigen maximum. Komt het tot een begin van uitvoering, dan komt poging op grond van artikel 45 Sr in beeld, en is het delict voltooid, dan gaat de voorbereiding daarin op. Artikel 214 Sr kent een vergelijkbare constructie voor vals geld en artikel 223 Sr voor zegels. Wordt in georganiseerd verband gewerkt, dan kan ook deelneming aan een criminele organisatie op grond van artikel 140 Sr aan de orde zijn.

Een voorbeeld: bij een doorzoeking worden apparatuur en bestanden aangetroffen die alleen bruikbaar zijn om gegevens van betaalpassen uit te lezen en over te zetten. Ook zonder dat er één pas is nagemaakt, kan het voorhanden hebben daarvan onder artikel 234 Sr vallen.

In de praktijk

Deze zaken beginnen vrijwel altijd bij een doorzoeking of bij onderzoek naar digitale gegevensdragers, en zelden bij een aangifte. Voor de verdediging liggen de aanknopingspunten bij de bestemming van het aangetroffen materiaal en bij de wetenschap van de verdachte, en daarnaast bij de vraag of het beoogde misdrijf wel op de lijst van artikel 234 Sr staat. Wie als verdachte wordt gehoord, doet er goed aan zich eerst door een advocaat te laten adviseren; over de herkomst en het doel van aangetroffen apparatuur wordt in het eerste verhoor vaak het meeste vastgelegd.