Artikel 95 Sr: Geweld tegen een vergadering van de regeringsraad

Deze bepaling beschermt niet een persoon en niet het staatsbestel in het algemeen, maar iets heel concreets: het ongestoord kunnen vergaderen en besluiten van een regeringscollege. Met regeringsraad is de Raad van State bedoeld voor zover die het koninklijk gezag waarneemt. Strafbaar is wie met geweld of met bedreiging daarvan zo'n vergadering uiteenjaagt, haar tot een besluit dwingt of juist een besluit belet, een lid uit de vergadering verwijdert of een lid belet daaraan vrij en onbelemmerd deel te nemen. Artikel 95a Sr geeft dezelfde bescherming aan de vergadering van de raad van ministers.

De strafbare gedragingen

De omschrijving somt vier manieren op waarop het beschermde belang kan worden aangetast.

• Uiteenjagen. De vergadering wordt feitelijk beëindigd of uiteengedreven.
• Dwingen. Het college wordt gedwongen een besluit te nemen of juist achterwege te laten.
• Verwijderen. Een lid wordt uit de vergadering gezet.

- Verhinderen. Een lid wordt belet de vergadering bij te wonen of daarin vrij en onbelemmerd zijn plicht te vervullen.

Geweld of bedreiging met geweld

Het middel is bij alle varianten hetzelfde: geweld of dreiging daarmee. Onder geweld valt niet alleen letsel toebrengen maar ook fysieke kracht tegen personen of zaken waarmee druk wordt uitgeoefend. Bij bedreiging gaat het verder dan bij de algemene bedreigingsbepaling: hier moet de dreiging bij de betrokkene ook werkelijk vrees hebben opgewekt dat het geweld zal volgen. Wordt een vergadering met andere middelen beïnvloed, bijvoorbeeld met omkoping, misleiding of een blokkade zonder geweld, dan valt dat buiten deze bepaling en moet naar andere strafbepalingen worden gekeken.

Bij de laatste variant eist de wet uitdrukkelijk opzet op het verhinderen. De dader moet dus willens en wetens hebben bewerkt dat het lid niet vrij zijn werk kon doen; toevallige belemmering is niet genoeg.

De straf en het beschermde belang

De wet bedreigt het feit met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke gevangenisstraf van ten hoogste dertig jaren, of met een geldboete van de vijfde categorie. Die zwaarte valt op bij gedragingen die op zichzelf ook als eenvoudige mishandeling of bedreiging zouden kunnen worden gezien. De verklaring ligt in het belang dat wordt aangetast: als besluitvorming op het hoogste niveau met geweld kan worden gestuurd, verliest het bestuur van het land zijn vrije wil. Het gaat de wetgever dus niet om de omvang van het geweld maar om de plaats waar het treft.

Afbakening

Artikel 95a Sr beschermt op dezelfde manier de vergadering van de raad van ministers. Voor de beide kamers van de Staten-Generaal geldt artikel 121 Sr, voor een kamercommissie artikel 121a Sr en voor provinciale staten artikel 123 Sr. Wie zich beperkt tot het maken van afspraken om zo'n misdrijf te plegen, of tot voorbereidende gedragingen, valt onder artikel 96 Sr. Ontbreekt de bijzondere hoedanigheid van de vergadering, dan resteren de gewone bepalingen over geweld en bedreiging.

In de praktijk

Demonstreren bij een regeringsgebouw is een grondrecht en valt niet onder dit artikel. De grens wordt overschreden waar geweld of dreiging wordt ingezet om de besluitvorming zelf te sturen. Wordt u als bestuurder of ambtenaar bedreigd, doe dan aangifte en laat vastleggen wat is gezegd of gestuurd; digitale sporen zijn vaak het belangrijkste bewijs. Bent u verdachte, dan geldt het gewone uitgangspunt: u hoeft niet te verklaren en u hebt recht op een advocaat voorafgaand aan en tijdens het verhoor.